جریمه تاخیر یا عدم پرداخت بیمه توسط کارفرما در سال 1405؛ قوانین + نحوه محاسبه

اگر کارفرما، کارگر یا مشاور بیمه هستید، احتمالا حداقل یک‌بار با موضوع جریمه‌های تامین اجتماعی روبه‌رو شده‌اید. این جریمه‌ها به دلیل اشتباهاتی مثل تأخیر در پرداخت حق بیمه یا فراموش کردن ارسال لیست بیمه کارکنان به وجود می‌آیند و هزینه‌های قابل توجهی را به همراه دارند. در این مقاله از آکادمی مجتبی خسروی، به بررسی مسئله جریمه تاخیر یا عدم پرداخت بیمه توسط کارفرما، انواع جریمه های تأمین اجتماعی، روش های اعتراض و راهکارهای پیشگیری از جرایم بیمه می‌پردازیم. با ما همراه باشید.

محاسبه آنلاین جریمه بیمه تامین اجتماعی 1405

در صورتی‌که می‌خواهید مبلغ تقریبی جریمه عدم ارسال لیست بیمه یا تاخیر در پرداخت حق بیمه خود را بدانید، می‌توانید با استفاده از ابزار محاسبه آنلاین جریمه بیمه تامین اجتماعی 1405 و وارد کردن اطلاعاتی مثل تاریخ شروع و پایان بیمه نکردن و آخرین مزد روزانه، مبلغ تقریبی را محاسبه کنید.

جریمه بیمه تامین اجتماعی چقدر است و انواع آن کدامند؟

جریمه بیمه تامین اجتماعی زمانی اعمال می‌شود که کارفرما یکی از تکالیف قانونی خود در قبال سازمان تأمین اجتماعی را در موعد مقرر انجام ندهد. برخلاف تصور بسیاری از افراد، همه جرایم بیمه‌ای یکسان نیستند و میزان آن‌ها با توجه به نوع تخلف و مدت تأخیر محاسبه می‌شود.

بر اساس قوانین تأمین اجتماعی، جرایم بیمه‌ تامین اجتماعی به دو دسته اصلی تقسیم می‌شوند:

1. جریمه عدم ارسال یا تأخیر در ارسال لیست بیمه
2. جریمه عدم پرداخت حق بیمه یا تأخیر در پرداخت آن

این دو جریمه ممکن است به دلایل مختلفی مانند بیمه نکردن کارگر، کشف تخلف در بازرسی یا حسابرسی تأمین اجتماعی، شکایت کارگر یا سایر تخلفات بیمه‌ای برای کارفرما ایجاد شوند که در جدول جریمه بیمه تامین اجتماعی مرور می‌کنیم، اما مبنای محاسبه آن‌ها در نهایت بر اساس همین دو عنوانی است که ذکر کردیم:

نوع تخلف مالی/بیمه‌ای	میزان و مبنای محاسبه جریمه	شرایط شمول و تعداد دفعات محاسبه	راهکار بخشودگی و معافیت قانونی
عدم ارسال لیست بیمه در مهلت مقرر	۱۰٪ کل حق بیمه و بیمه بیکاری متعلقه همان ماه	فقط یک‌بار برای ماه مورد نظر محاسبه و مطالبه می‌شود.	۳۰٪ الی ۴۰٪ بخشودگی در صورت تسویه کامل اصل بدهی پیش از صدور برگ لازم‌الاجرا (اجرائیه).
تاخیر در پرداخت حق بیمه قطعی	۲٪ ماهیانه نسبت به جمع کل بدهی پرداخت‌نشده	تجمیعی و افزایشی (به ازای هر ماه تاخیر ۲٪ اضافه شده و طی یک‌سال به ۲۴٪ می‌رسد).	در صورت صدور و ابلاغ برگه اجرائیه، معافیت لغو شده و ۵٪ (نیم‌عشر اجرایی) نیز به بدهی اضافه می‌شود.
عدم رد کردن بیمه کارگران (کشف در بازرسی)	۲ تا ۱۰ برابر حق بیمه متعلقه (ماده ۱۸۳ قانون کار)	علاوه بر مطالبه اصل حق بیمه سنوات گذشته، جریمه ۱۰٪ عدم ارسال و ۲٪ تاخیر ماهانه نیز اعمال می‌شود.	منوط به اثبات اشتباه غیرعمدی در شعبه و ارائه مستندات رسمی (مانند قرارداد رسمی و فیش بانکی).

1) جریمه عدم ارسال یا تاخیر در ارسال لیست بیمه

ارسال لیست بیمه یکی از مهم‌ترین تکالیف ماهانه کارفرمایان است که باید در زمان معین و به صورت صحیح انجام شود.

بر اساس ماده ۳۹ قانون تأمین اجتماعی، کارفرما موظف است حداکثر تا آخرین روز ماه بعد، لیست حقوق و دستمزد کارکنان را همراه با حق بیمه مربوط به سازمان تأمین اجتماعی ارسال کند.

اگر کارفرما لیست بیمه کارکنان را برای یک یا چندماه ارسال نکند، سازمان تأمین اجتماعی برای هر نوبت عدم ارسال، جریمه‌ای معادل ۱۰ درصد مجموع حق بیمه و بیمه بیکاری همان لیست، مطابق ماده 40 قانون تامین اجتماعی در نظر می‌گیرد. این جریمه فقط یک‌بار برای همان دوره محاسبه می‌شود و به مبلغ حق بیمه قابل پرداخت اضافه خواهد شد.

ماده ۴۰ قانون تأمین اجتماعی می‌گوید اگر کارفرما صورت مزد و حقوق مشمول بیمه را طبق ماده ۳۹ ارسال نکند، سازمان تأمین اجتماعی می‌تواند حق بیمه را خودش برآورد کند و از کارفرما بگیرد.

نحوه محاسبه جریمه عدم ارسال لیست بیمه

بر اساس قانون دریافت جرایم نقدی از کارفرمایان، جریمه عدم ارسال یا تأخیر در ارسال لیست بیمه معادل ۱۰ درصد مجموع حق بیمه و بیمه بیکاری همان ماه است.

فرمول محاسبه به شکل زیر است:

جریمه = ۱۰٪ × (حق بیمه + بیمه بیکاری همان ماه)

این جریمه فقط یک‌بار برای همان دوره بیمه‌ای محاسبه می‌شود و برخلاف جریمه تأخیر در پرداخت، به‌صورت ماهانه افزایش پیدا نمی‌کند.

2) جریمه تاخیر یا عدم پرداخت حق بیمه

ارسال به‌موقع لیست بیمه به‌تنهایی کافی نیست. کارفرما باید حق بیمه همان دوره را هم حداکثر تا پایان ماه بعد پرداخت کند. در صورتی‌که لیست بیمه ارسال شود، اما مبلغ حق بیمه پرداخت نشود یا با تأخیر پرداخت شود، جریمه‌ای معادل 2 درصد برای هر ماه تأخیر در پرداخت حق بیمه برای کارفرما محاسبه خواهد شد. 

محاسبه این جریمه پس از قطعی شدن بدهی انجام می‌شود. همچنین اگر بدهی در هیئت‌های تشخیص مطالبات یا تجدیدنظر مطرح شده باشد، زمان شروع محاسبه جریمه از تاریخ ابلاغ رأی قطعی خواهد بود.

نحوه محاسبه جریمه عدم پرداخت حق بیمه

بر اساس مقررات سازمان تأمین اجتماعی، در صورت پرداخت نکردن حق بیمه در مهلت قانونی، کارفرما باید به ازای هر ماه تأخیر، معادل ۲ درصد مانده بدهی قطعی را به عنوان جریمه پرداخت کند.

فرمول محاسبه به شکل زیر است:

جریمه = مانده بدهی قطعی × ۲٪ × تعداد ماه‌های تأخیر

از آنجا که این جریمه به‌صورت ماهانه محاسبه می‌شود، هرچه پرداخت بدهی دیرتر انجام شود، مبلغ جریمه هم بیشتر خواهد شد.

3) جریمه عدم ارسال لیست بیمه از طریق بازرسی یا حسابرسی تامین اجتماعی

تا اینجا صحبت از جریمه‌هایی بود که به دلیل تأخیر کارفرما در انجام تکالیف قانونی ایجاد می‌شوند. اما گاهی اوقات، سازمان تأمین اجتماعی از طریق بازرسی یا حسابرسی متوجه وجود کارگرانی در کارگاه کارفرما می‌شود که هرگز در لیست بیمه ثبت نشده‌اند. این موضوع می‌تواند جریمه‌های بسیار سنگین‌تری را به همراه داشته باشد، زیرا نشان می‌دهد که کارفرما اساساً کارگر را بیمه نکرده‌ است.

در چنین شرایطی، کارفرما باید علاوه بر اینکه کل حق بیمه سنوات گذشته آن کارگر را پرداخت کند، مشمول جریمه ۱۰ درصدی عدم ارسال لیست و جریمه ۲ درصدی تأخیر در پرداخت نیز می‌شود. اما مهم‌ترین و جدی‌ترین بخش این است که پرونده کارفرما ممکن است به ماده ۱۸۳ قانون کار نیز مرتبط شود.

بر اساس ماده ۱۸۳، کارفرمایانی که از بیمه نمودن کارگران خود خودداری نمایند، علاوه بر تأدیه کلیه حقوق متعلق به کارگر (سهم کارفرما) با توجه به شرایط و امکانات خاطی و مراتب جرم به جریمه نقدی معادل دو تا ده برابر حق بیمه مربوطه محکوم خواهند شد.

بخشودگی جرایم بیمه تامین اجتماعی به چه صورت است؟

یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های کارفرمایانی که با بدهی بیمه‌ای مواجه شده‌اند، این است که آیا جرایم بیمه تامین اجتماعی قابل بخشش هستند یا خیر؟ امکان بخشودگی جرایم تأمین اجتماعی به شرایط پرونده و مرحله‌ای که بدهی در آن قرار دارد، وابسته است. یعنی میزان بخشودگی می‌تواند با توجه به اینکه بدهی در مرحله اخطاریه، قطعی یا مراحل بعدی باشد، متفاوت باشد.

• بخشودگی در مرحله اخطاریه: مهم‌ترین فرصت برای بهره‌مندی از بخشودگی، قبل از صدور برگ اجراییه (لازم‌الاجرا) است. اگر شما اصل بدهی خود را قبل از این مرحله به طور کامل پرداخت کنید، می‌توانید از بخشودگی ۴۰ درصدی جرایم بهره‌مند شوید.
• طرح‌های مقطعی بخشودگی: گاهی اوقات، سازمان تأمین اجتماعی با هدف حمایت از تولید و اشتغال، بخشنامه‌هایی را برای بخشودگی جرایم ابلاغ می‌کند. این طرح‌ها معمولاً برای مدت زمان مشخص و با شرایط ویژه (مثلاً حفظ سطح اشتغال) اعلام می‌شوند.

نحوه مشاهده و پرداخت جریمه بیمه تامین اجتماعی

اگر می‌خواهید از میزان جریمه یا بدهی بیمه تأمین اجتماعی خود مطلع شوید، لازم نیست به شعبه مراجعه کنید. این کار به‌صورت غیرحضوری و از طریق سامانه خدمات غیرحضوری تأمین اجتماعی به نشانی eservices.tamin.ir امکان‌پذیر است.

بعد از ورود به سامانه، از بخش «کارفرمایان» وارد قسمت «مدیریت بدهی» شوید. در این بخش می‌توانید خدمات مختلف مربوط به بدهی‌های بیمه‌ای را مشاهده و پیگیری کنید، از جمله:

• ثبت درخواست تقسیط بدهی
• پرداخت و پیگیری درخواست تقسیط بدهی
• پرداخت غیرحضوری بدهی‌های ابلاغ‌شده
• مشاهده پرداخت‌های غیرحضوری انجام‌شده
• ثبت اعتراض به بدهی تأمین اجتماعی
• پیگیری وضعیت اعتراض ثبت‌شده

پس از مشاهده بدهی، اگر نسبت به مبلغ اعلام‌شده اعتراضی دارید، می‌توانید درخواست اعتراض خود را از طریق همین سامانه ثبت و روند رسیدگی را پیگیری کنید.

راه‌کارهای پیشگیری از جریمه های بیمه تامین اجتماعی

به‌جای اینکه بعد از ایجاد جریمه دنبال راه‌حل باشید، بهتر است از همان ابتدا با چند اقدام ساده، جلوی بیشتر مشکلات بیمه‌ای را بگیرید. در ادامه، چند نکته کاربردی که می‌تواند به کارفرمایان کمک کند را پیشنهاد می‌کنیم:

• لیست بیمه را به‌موقع ارسال کنید: ارسال نکردن یا تأخیر در ارسال لیست می‌تواند باعث ایجاد جریمه شود. بهتر است از طریق سامانه خدمات غیرحضوری تأمین اجتماعی، لیست کارکنان را در مهلت قانونی ارسال کنید و برای آن یک یادآور ماهانه در نظر بگیرید.
• پرداخت حق بیمه را جدی بگیرید: اگر به دلیل مشکلات مالی امکان پرداخت به‌موقع حق بیمه را ندارید، بهتر است موضوع را پیگیری کرده و برای تقسیط بدهی اقدام کنید. بی‌توجهی به بدهی معمولاً باعث افزایش هزینه‌ها خواهد شد.
• اطلاعات بیمه‌ای را دقیق ثبت کنید: حقوق و مزایای کارکنان را درست در لیست بیمه درج کنید. کم‌اظهاری شاید در کوتاه‌مدت هزینه‌ها را کمتر نشان دهد، اما در زمان رسیدگی می‌تواند باعث ایجاد بدهی و جرایم سنگین‌تر شود.
• از مشاوره متخصصان استفاده کنید: یک حسابدار آشنا با قوانین بیمه یا مشاور متخصص می‌تواند بسیاری از خطاهای رایج را قبل از ایجاد مشکل شناسایی و برطرف کند.
• تغییرات قوانین را دنبال کنید: قوانین و بخشنامه‌های تأمین اجتماعی ممکن است تغییر کنند. به‌روز بودن نسبت به این تغییرات کمک می‌کند تصمیم‌های درست‌تری بگیرید و از جریمه‌های ناخواسته جلوگیری کنید.

با همین چند اقدام ساده، می‌توانید بخش زیادی از ریسک‌های بیمه‌ای کارگاه را کنترل کنید و با خیال راحت‌تری امور مربوط به کارکنان را مدیریت کنید. 

پیشگیری از جریمه های تامین اجتماعی با مهارت حقوق و دستمزد

بخش زیادی از جریمه‌های تأمین اجتماعی به دلیل بی‌توجهی یا اشتباه در فرآیندهای حقوق و دستمزد اتفاق می‌افتد؛ از ارسال نادرست لیست بیمه گرفته تا محاسبه اشتباه مزایا، کسورات و اطلاعات کارکنان. به همین دلیل، داشتن دانش کاربردی در حسابداری حقوق و دستمزد فقط یک مهارت حسابداری نیست؛ بلکه راهی برای کاهش ریسک‌های مالی و قانونی یک مجموعه است.

در دوره حسابداری حقوق و دستمزد آکادمی مجتبی خسروی یاد می‌گیرید چطور فرآیند حقوق کارکنان را از محاسبه دستمزد و مزایا گرفته تا تهیه لیست بیمه و رعایت قوانین کار و تأمین اجتماعی به شکل اصولی انجام دهید. این دوره به شما کمک می‌کند با شناخت قوانین و اجرای صحیح محاسبات، از اشتباهاتی که ممکن است باعث ایجاد جریمه‌های سنگین برای کارفرما شود جلوگیری کنید.

جمع‌بندی

طبق آنچه در مورد جریمه تاخیر یا عدم پرداخت بیمه توسط کارفرما در این مقاله دریافتیم؛ جریمه بیمه تامین اجتماعی دو نوع اصلی دارد. اگر لیست بیمه را در مهلت قانونی ارسال نکنید، ۱۰ درصد از مجموع حق بیمه و بیمه بیکاری همان ماه، به عنوان جریمه مقطوع به شما تعلق می‌گیرد. اگر حق بیمه را به موقع پرداخت نکنید، به ازای هر ماه تأخیر، ۲ درصد به بدهی شما اضافه می‌شود که این رقم در طول یک سال به ۲۴ درصد می‌رسد.

سوالات متداول