بیمه از کارافتادگی چیست؟
بیمه از کار افتادگی، خدمتی از سازمان تامین اجتماعی است که به بیمهشدگان در صورت کاهش یا از دست دادن توانایی کار به دلیل بیماری یا حادثه (ناشی از کار یا غیر ناشی از کار)، مستمری یا غرامت پرداخت میکند. براساس ماده ۷۰ قانون تامین اجتماعی، این بیمه برای افرادی طراحی شده است که پس از دریافت درمان و توانبخشی طبق نظر کمیسیون پزشکی، توانایی ادامه فعالیت شغلی خود را به طور کامل یا جزئی از دست میدهند.
انواع بیمه از کار افتادگی تامین اجتماعی
بیمه از کار افتادگی مطابق با قانون تامین اجتماعی به دو نوع اصلی تقسیم میشود که هر یک با توجه میزان کاهش توانایی کار بیمهشده تعریف شده و شرایط خاصی برای دریافت مستمری دارند.

آشنایی با این دستهبندی به شما کمک میکند بدانید پروندهتان در چه شرایطی بررسی میشود و چه نوع حمایتی میتواند به شما تعلق بگیرد.
۱. از کار افتادگی کلی
براساس بند ۱۳ ماده ۲ قانون تامین اجتماعی، از کار افتادگی کلی زمانی مطرح میشود که بیمهشده طبق تشخیص کمیسیون پزشکی، ۶۶ درصد یا بیشتر از قدرت کار خود را از دست داده باشد؛ بهگونهای که نتواند با اشتغال به کار، بیش از یک سوم درآمد قبلی خود را به دست آورد.
در صورت احراز شرایط قانونی، فرد میتواند از مستمری از کار افتادگی کلی برخوردار شود. میزان مستمری با توجه به علت از کار افتادگی، سابقه پرداخت حق بیمه و ضوابط قانونی محاسبه میشود.
۲. از کار افتادگی جزئی
طبق بند ۱۴ ماده ۲ قانون تأمین اجتماعی، از کار افتادگی جزئی زمانی مطرح میشود که قدرت کار بیمهشده بین ۳۳ تا ۶۶ درصد کاهش یافته باشد و این کاهش ناشی از حادثه کار باشد.
در این وضعیت، فرد میتواند همچنان توانایی انجام بخشی از فعالیتهای شغلی را داشته باشد؛ اما آسیب وارد شده، قدرت کار او را کاهش داده است. در صورت تأیید شرایط قانونی، مستمری از کار افتادگی جزئی متناسب با میزان کاهش قدرت کار محاسبه میشود.
غرامت نقص عضو
مطابق با بند ۱۷ ماده ۲ قانون تامین اجتماعی، اگر کاهش قدرت کار شخص بیمهشده بین ۱۰ تا ۳۳ درصد به علت حادثه ناشی از کار باشد، استحقاق دریافت غرامت نقص عضو مقطوع را بهصورت یکجا برای جبران نقص عضو یا کاهش درآمد ناشی از آن دارد.
این غرامت با هدف جبران بخشی از آثار مالی کاهش قدرت کار در نظر گرفته شده است. تشخیص میزان نقص عضو و احراز شرایط دریافت غرامت بر عهده مراجع پزشکی و سازمان تأمین اجتماعی است.
عوامل از کارافتادگی تامین اجتماعی
از کار افتادگی ممکن است بر اثر بیماری، حادثه یا آسیبهای ناشی از شرایط شغلی ایجاد شود. با این حال، هر بیماری یا آسیبی به دریافت مستمری منجر نمیشود. آنچه اهمیت دارد، میزان کاهش توانایی کار، ماندگاری عوارض، نتیجه درمان و نظر کمیسیون پزشکی تأمین اجتماعی است. برای اینکه بدانید شرایط شما برای دریافت مستمری مناسب است یا خیر، ابتدا باید با عوامل اصلی از کار افتادگی آشنا شوید.
۱. بیماریها
بعضی بیماریها ممکن است توانایی فرد برای ادامه فعالیت شغلی را به شدت کاهش دهند. بیماریهای عصبی، قلبی، تنفسی، عضلانی و اسکلتی و برخی اختلالات روانپزشکی از جمله مواردی هستند که در پروندههای از کار افتادگی بررسی میشوند.
البته تشخیص بیماری بهتنهایی کافی نیست. برای مثال، فردی که به دیسک کمر مبتلا است، لزوماً از کار افتاده محسوب نمیشود؛ اما اگر عوارض بیماری پس از درمان، محدودیت جدی و پایدار در توانایی کار ایجاد کرده باشد، وضعیت او در کمیسیون پزشکی بررسی میشود.
۲. حوادث ناشی از کار
حوادث ناشی از کار ممکن است هنگام انجام وظایف شغلی، ماموریت کاری یا در شرایط دیگری که قانون تعیین کرده است، رخ دهند. سقوط از ارتفاع، آسیبهای ناشی از کار با دستگاهها و صدمات جسمی در محیط کار از نمونههای این حوادث هستند. اگر حادثه باعث کاهش قدرت کار شود، میزان آسیب و ارتباط آن با شغل باید بررسی شود. در صورت تأیید کمیسیون پزشکی و احراز شرایط قانونی، بیمهشده ممکن است مستحق مستمری از کار افتادگی یا غرامت نقص عضو باشد.
۳. حوادث غیرناشی از کار
تمام آسیبها در محیط کار اتفاق نمیافتند. تصادف رانندگی، سقوط در منزل یا برخی حوادث دیگر هم ممکن است توانایی کار کردن فرد را کاهش دهند. در این شرایط، امکان بررسی درخواست از کار افتادگی وجود دارد؛ اما برای دریافت مستمری از کار افتادگی کلی علاوه بر تأیید پزشکی، شرایط سابقه پرداخت حق بیمه موضوع ماده ۷۵ قانون تأمین اجتماعی هم اهمیت دارد.
۴. بیماریهای حرفهای
بیماریهای حرفهای در اثر مواجهه طولانیمدت یا تکرار شونده با عوامل زیانآور محیط کار ایجاد میشوند. برای مثال، استنشاق گردوغبار سیلیس میتواند به سیلیکوزیس منجر شود و مواجهه مداوم با صدای بلند هم میتواند شنوایی فرد را کاهش دهد. در این پروندهها، شدت بیماری، میزان محدودیت ایجاد شده و ارتباط بیماری با شرایط شغلی اهمیت دارد. مستندات پزشکی و سوابق شغلی میتوانند در بررسی پرونده مؤثر باشند.
برای یادگیری و انتخاب مسیر مناسب در زمینه قانون کار و بیمه، با کارشناسان آکادمی مشورت کنید.
لیست بیماریهای از کار افتادگی تامین اجتماعی
در صورتیکه به بیماری خاصی مبتلا هستید و نگران ادامه فعالیت شغلی خود شدهاید، احتمالاً میخواهید بدانید آیا بیماری شما در فهرست لیست بیماریهای از کار افتادگی تامین اجتماعی قرار دارد یا خیر. بد نیست بدانید که فهرست بیماریها بهتنهایی تعیین کننده دریافت مستمری نیست. کمیسیون پزشکی تأمین اجتماعی، شدت بیماری، عوارض باقیمانده پس از درمان و میزان تأثیر آن بر توانایی کار فرد را بررسی میکند. براساس ماده ۷۰ قانون تأمین اجتماعی، تشخیص نهایی از کار افتادگی با کمیسیون پزشکی است.
در جدول زیر، نمونههایی از بیماریها و آسیبهایی را میبینید که ممکن است در پرونده از کار افتادگی بررسی شوند:
| گروه بیماری | نمونهها | آنچه باید روشن شود | مدارک مرتبط |
| مغز، اعصاب و عضلات | اماس، صرع، پارکینسون، ALS، سکته مغزی | حرکت، شناخت، دفعات حملات و توان باقیمانده | گزارش متخصص، تصویربرداری و توانبخشی |
| استخوان و مفاصل | دیسک، آرتروز، روماتیسم، قطع عضو | محدودیت حرکت و عارضه پایدار پس از درمان | معاینه، گزارش جراحی و تصویربرداری |
| قلب و عروق | نارسایی قلب، کاردیومیوپاتی، آریتمی | تحمل فعالیت، پاسخ به درمان و بستریها | اکو، شرح درمان و بررسیهای مرتبط |
| ریه و تنفس | فیبروز، COPD، آسم شدید، عوارض سل | شدت اختلال تنفسی و پایداری محدودیت | تست تنفس، گزارش متخصص و بستری |
| روانپزشکی | اسکیزوفرنی، دوقطبی، افسردگی شدید | عملکرد، سیر بیماری و پاسخ به درمان | گزارش روانپزشک و سوابق درمان |
| سرطان و بیماریهای خون | سرطانها، هموفیلی، تالاسمی شدید | مرحله بیماری، عوارض و توان فعالیت | پاتولوژی یا آزمایشهای مرتبط و گزارش متخصص |
| کلیه و پیوند | نارسایی کلیه، دیالیز، عوارض پیوند | عملکرد عضو، درمان و عوارض پایدار | گزارش متخصص، آزمایشها و سوابق دیالیز |
| چشم و گوش | کاهش شدید دید، RP، کمشنوایی شدید | دید و شنوایی باقیمانده، میدان دید و تعادل | معاینه چشم، پریمتری یا شنواییسنجی |
| خودایمنی، گوارش و پوست | لوپوس، اسکلرودرمی، سیروز، کرون، پمفیگوس | عضو درگیر، شدت آسیب و محدودیت عملی | گزارش تخصصی و مدارک عضو درگیر |
| بیماری حرفهای | سیلیکوزیس، آزبستوز، ناشنوایی شغلی | شدت عارضه و ارتباط مستند با کار | طب کار، سابقه مواجهه و مدارک تخصصی |
بیماریهای نورولوژیک و اعصاب
- پارکینسون: لرزش، سفتی عضلات و اختلالات حرکتی شدید
- آلزایمر و دمانس: کاهش شدید حافظه و تواناییهای شناختی
- صرع و تشنج: حملات مکرر و کنترل نشده
- پلینوروپاتی: ضعف، بیحسی و اختلال حرکتی اندامها
- همیپارزی و پاراپارزی: کاهش قدرت حرکتی در یک سمت بدن یا هر دو پا
بیماریهای عضلانی و اسکلتی
- آرتریت روماتوئید و استئوآرتریت: التهاب، درد و محدودیت حرکتی مفاصل
- فتق دیسک کمر و گردن: درد شدید و محدودیت حرکتی یا عصبی
- شکستگیها و آسیبهای مزمن مفصلی: مانند آسیب شدید لگن یا زانو
بیماریهای سرطانی
- سرطانهای متاستاتیک: مانند سرطان ریه، معده و روده
- لوسمی و لنفوم: بیماریهای خونی و لنفاوی که ممکن است توانایی کار را بهشدت کاهش دهند
بیماریهای تنفسی
- آسم شدید: حملات مکرر و اختلال جدی در تنفس
- برونشیت مزمن و فیبروز ریوی: کاهش عملکرد ریه و دشواری تنفس
بیماریهای روانپزشکی
- افسردگی شدید: اختلال جدی در تمرکز و عملکرد روزانه
- اسکیزوفرنی و اختلالات روانپزشکی شدید: کاهش توانایی انجام فعالیتهای روزمره و شغلی
- اختلالات اضطرابی مزمن: در صورت ایجاد محدودیت جدی و پایدار در عملکرد فرد
بیماریهای حرفهای و آسیبهای شغلی
- سیلیکوزیس: بیماری ریوی ناشی از استنشاق گردوغبار سیلیس
- ناشنوایی شغلی: کاهش شنوایی ناشی از مواجهه با صدای بلند در محیط کار
- بیماریهای پوستی شغلی: مانند اگزمای ناشی از تماس با مواد شیمیایی
بیماریهای قلبی و عروقی
- نارسایی قلبی: کاهش توانایی قلب در پمپاژ خون
- عوارض سکته قلبی: آسیب به عضله قلب و کاهش توان فعالیت
- فشار خون بالا و بیماریهای عروقی کنترل نشده: بهویژه در صورت ایجاد عوارض جدی
شرایط دریافت از کار افتادگی تامین اجتماعی
برای دریافت مستمری از کار افتادگی ، بیمهشده باید شرایط مشخصی را احراز کند که به دو دسته عمومی و اختصاصی تقسیم میشوند:
- شرایط عمومی: دارا بودن سابقه پرداخت حق بیمه مطابق با قوانین سازمان تامین اجتماعی.
- شرایط اختصاصی: این شرایط مطابق با نوع و میزان از کار افتادگی متفاوت بوده و توسط کمیسیون پزشکی سازمان تامین اجتماعی ارزیابی میشود.
بیمه از کار افتادگی شامل چه کسانی می شود؟
بیمه از کار افتادگی به تمام بیمهشدگان سازمان تامین اجتماعی، اعم از کارگران تحت پوشش بیمه اجباری (کارکنان شرکتها و کارگاهها)، بیمهشدگان اختیاری، بیمهشدگان مشاغل آزاد و حتی افرادی که در اثر حوادث غیر مرتبط با کار دچار آسیب شدهاند، تعلق میگیرد.
نحوه درخواست از کار افتادگی تامین اجتماعی
زمانی که شخص دچار آسیب یا بیماری شود، ابتدا باید تحت درمانهای لازم قرار گیرد. در صورتی که بعد از درمانهای انجام شده بهبود نیابد، باید از پزشک گواهی دریافت و به یکی از شعبههای تامین اجتماعی مراجعه کند. اگر مدارک از سوی سازمان تأیید شود به کمیسیون پزشکی ارجاع داده میشود. در مرحله بعدی به متقاضی نوبت میدهند که در جلسه کمیسیون حاضر شود و شرایط و میزان از کار افتادگی او مورد بررسی قرار گیرد و برای دریافت مستمری، حقوقی را تعیین کنند.
در ادامه، مراحل ثبت درخواست از کار افتادگی تامین اجتماعی را مرور میکنیم:
۱. مراجعه به پزشک معالج
در صورتی که فرد دچار آسیب یا بیماری شده و با درمانهای مختلف بهبود نیافته است، باید از پزشک معالج خود گواهی مبنی بر غیرقابل درمان بودن بیماری یا آسیب دریافت کند.
۲. ثبت درخواست اولیه
با مراجعه به سایت از کار افتادگی تامین اجتماعی به نشانی es.tamin.ir، وارد بخش «امور بیمهشدگان» و بعد از آن «ثبت درخواست کمیسیون پزشکی» شوید و مدارک پزشکی لازم را بارگذاری کنید. همچنین این فرآیند از طریق مراجعه حضوری به شعب تامین اجتماعی هم قابل انجام است.
در این مرحله باید اطلاعات مورد نیاز سازمان را تکمیل و مدارک پزشکی خود را ارائه کنید. فرم از کار افتادگی تامین اجتماعی ممکن است با توجه به نوع درخواست و وضعیت پرونده متفاوت باشد. بنابراین، فرم مربوط را از مسیر رسمی سازمان یا شعبه تأمین اجتماعی دریافت کنید.
مدارکی مانند گزارش پزشک معالج، سوابق درمان، نتایج آزمایشها و تصویربرداریها میتوانند برای بررسی پرونده ضروری باشند. پیش از ثبت نهایی درخواست، از کامل بودن اطلاعات و خوانا بودن مدارک اطمینان پیدا کنید.
۳. بررسی و ارجاع به کمیسیون پزشکی
پس از بررسی اولیه مدارک توسط کارشناسان سازمان، در صورت تأیید، پرونده به کمیسیون پزشکی ارجاع داده میشود.
۴. حضور در جلسه کمیسیون پزشکی
بیمهشده باید در زمان مشخص شده در جلسه کمیسیون پزشکی حضور یابد که وضعیت جسمانی و توان کاری وی از نظر تخصصی بررسی شود.
۵. دریافت رأی کمیسیون
نتیجه کمیسیون معمولاً در همان روز اعلام میشود. در صورت تأیید از کار افتادگی، میزان آن مشخص شده و مستمری مربوطه برای فرد در نظر گرفته میشود.
۶. امکان اعتراض به رای کمیسیون
اگر فرد نسبت به نتیجه کمیسیون اعتراض داشته باشد، میتواند حداکثر تا ۳۰ روز پس از اعلام رای، درخواست تجدیدنظر کند.

مدارک لازم برای از کار افتادگی تامین اجتماعی
یکی از شرایط درخواست بیمه از کار افتادگی تامین اجتماعی، تهیه مدارک لازم برای ارائه به بیمه است. فهرست مدارک لازم بیمه از کار افتادگی شامل موارد زیر میشود:
- پرونده پزشکی شخص بیمه شده، شامل تمام مدارک کلینیک و پاراکلینیک، نظرات پزشکان معالج، شرح و سابقه بیماری، تاریخ شروع بیماری و تشخیص بیماری، درمانهای انجام شده، نتیجه درمانهای انجام شده و نظر نهایی درباره بیماری فرد
- گواهی پزشکی با شرح غیرقابل درمان بودن بیماری پس از انجام خدمات درمانی توسط شخص بیمه شده
- مدارک هویتی شامل کارت ملی، شناسنامه، عکس و غیره
- مدارک ثبتنام شخص در بیمه تامین اجتماعی و پرداخت حق بیمه تامین اجتماعی
- رایهای صادر شده از کمیسیونهای پزشکی مطابق با ماده ۹۱ قانون تامین اجتماعی
پس از درخواست و ارائه مدارک، نظر کمیسیون پزشکی تعیین کننده مراحل بعدی برای برقراری مستمری است. بنابراین، لازم است که شخص برای دریافت فیش حقوقی از کار افتادگی تامین اجتماعی، این مدارک را تا زمان صدور رأی نهایی مطابق با قوانین تامین اجتماعی حفظ کند که در صورت نیاز به بازنگری یا تغییر رأی، امکان ارائه مجدد آنها به کمیسیون وجود داشته باشد.
جدول از کار افتادگی تامین اجتماعی
مبلغ مستمری از کار افتادگی برای هر فرد به عوامل متعددی مثل درصد از کارافتادگی، میانگین دستمزد فرد بیمهشده و تعداد سالهای پرداخت حق بیمه بستگی دارد. به طور کلی، افرادی که به دلیل حادثه دچار از کار افتادگی کامل شدهاند، معمولاً مستمری معادل میانگین آخرین حقوق دریافتی خود دریافت میکنند. در مواردی که ازکارافتادگی ناشی از حوادث غیر کاری باشد، مستمری براساس آخرین حقوق و مدت زمان پرداخت حق بیمه محاسبه میشود. همچنین، افرادی که درصد ازکارافتادگی کمتری دارند، مستمری متناسب با درجه ازکارافتادگی خود دریافت میکنند.
در ادامه، جدول حقوق از کار افتادگی ۱۴۰۵ را مرور میکنیم:
| میزان مستمری از کار افتادگی تامین اجتماعی | |
| از کار افتادگی کلی ناشی از کار | یک سی ام مزد ماهیانه (حقوق) × ۳۰ |
| از کار افتادگی غیر ناشی از کار | یک سیام متوسط حقوق ماهانه × سنوات پرداخت بیمه |
| از کار افتادگی جزئی | درصد از کارافتادگی x مبلغ مستمری از کارافتادگی کلی استحقاقی |
| غرامت نقص عضو | ۳۶ برابر مستمری مقرر در ماده ۷۲ قانون بیمه تامین اجتماعی x درصد از کارافتادگی |
حقوق از کار افتادگی بالای ۶۶ درصد
در صورت تأیید از کار افتادگی کلی بالای ۶۶ درصد، فرد مستمری کامل دریافت میکند که معادل حداقل دستمزد مصوب یا میانگین دستمزد دو سال آخر (هر کدام بیشتر باشد) است. این مستمری بهصورت مادامالعمر پرداخت میشود، مگر اینکه فرد مجدداً مشغول به کار شود یا شرایط پزشکی او بهبود یابد.
همچنین، افراد تحت تکفل (همسر، فرزندان، والدین) هم میتوانند از مزایای بیمهای مثل دفترچه درمانی بهرهمند شوند.
کمیسیون پزشکی از کار افتادگی تامین اجتماعی
طبق ماده ۷۰ قانون تامین اجتماعی، مرجع تشخیص از کار افتادگی، کمیسیونهای پزشکی مذکور در ماده ۹۱ قانون است؛ بدین معنی که پزشک معالج پس از انجام خدمات توانبخشی و درمان، چنانچه فرد بیمهشده را غیرقابل علاج تشخیص دهد، این امر را گواهی کرده و سپس کمیسیونهای پزشکی براساس آن اعلام نظر و اقدام به صدور رأی میکنند.
کمیسیون پزشکی، میزان و نوع از کار افتادگی را در دو سطح برگزار میکند:
- کمیسیون بدوی: شامل پزشکان متخصص که پرونده پزشکی و شرایط فرد را بررسی میکنند. رأی این کمیسیون در همان روز یا حداکثر چند روز پس از جلسه ابلاغ میشود.
- کمیسیون تجدیدنظر: در صورت اعتراض به رای بدوی، پرونده به این کمیسیون ارجاع میشود. رأی این کمیسیون قطعی است و قابل اعتراض نیست، مگر در موارد خاص که نیاز به درمان ادامهدار باشد.
مدت زمان جواب کمیسیون پزشکی تامین اجتماعی
مدت زمان دقیق جواب کمیسیون پزشکی تامین اجتماعی ثابت نیست و به عواملی مانند حجم پروندهها، نوع کمیسیون (مثل ارتوپدی، داخلی یا اعصاب)، محل برگزاری (تهران یا شهرستانها) و کامل بودن مدارک بستگی دارد. به طور کلی:
- از تشکیل پرونده تا جلسه کمیسیون: ۲ تا ۴ هفته
- صدور رأی بدوی: در همان روز جلسه یا چند روز بعد
- ابلاغ رأی به بیمهشده: ۱ تا ۲ هفته پس از صدور
- کل فرآیند: معمولاً ۱ تا ۳ ماه، اما در موارد شلوغی میتواند بیشتر طول بکشد.
جمعبندی
بیمه از کار افتادگی تامین اجتماعی، ستون فقرات امنیت شغلی و اجتماعی در صورت وقوع بیماری یا حادثه با استناد بر مادههای ۷۰ الی ۷۵ قانون تامین اجتماعی است. آگاهی از قوانین، مراحل درخواست، مدارک لازم و حقوق دریافتی، میتواند مسیر بهرهمندی از این حمایت را هموار کند. توجه به درصد از کار افتادگی و نوع آن (کلی، جزئی یا نقص عضو) در تعیین میزان مستمری یا غرامت نقش کلیدی دارد.
سوالات متداول
ابتدا به پزشک معالج مراجعه و با دریافت گواهی، مدارک را به شعبه تامین اجتماعی تحویل دهید یا از طریق سامانه es.tamin.ir درخواست خود را ثبت کنید.
به بیمهشدگان اجباری یا اختیاری که به دلیل حادثه (ناشی یا غیر ناشی از کار) یا بیماری (عادی یا حرفهای) توانایی کار خود را از دست دادهاند با تأیید کمیسیون پزشکی تعلق میگیرد.
وضعیت پرونده را از طریق سامانه es.tamin.ir یا اپلیکیشن «تأمین من» پیگیری کنید. اطلاعرسانی معمولا از طریق پیامک انجام میشود. در صورت تأخیر، به شعبه تامین اجتماعی مراجعه کنید یا با شماره ۱۴۲۰ تماس بگیرید.
طبق ماده ۷۵، باید حداقل ۱ سال سابقه پرداخت بیمه داشته باشید و در سال آخر هم ۹۰ روز پرداخت انجام شده باشد.



نظرات
سلام و وقت بخیر، ممنون از توضیح کامل و روانتون. یک ابهام برای من پیش اومده. فرض کنید شخصی تحت پوشش بیمه تامین اجتماعی هست و متاسفانه به دلیل یک حادثه غیرکاری مثلا بیماری خاص یا تصادف خارج از محیط کار، کمیسیون پزشکی درصد از کار افتادگی کلی رو تایید کنه. حداقل سابقه بیمه پرداختی که برای برقراری مستمر حقوق از کار افتادگی تو این حالت نیازه، چقدره؟ آیا تفاوتی بین سابقه لازم برای از کار افتادگی ناشی از کار با غیر از کار وجود داره؟
درود و مهر
بله، برای برقراری مستمری ازکارافتادگی کلی ناشی از حادثه غیرکاری یا بیماری عادی، طبق ماده ۷۵ قانون تأمین اجتماعی، بیمهشده باید در ۱۰ سال پیش از وقوع حادثه یا ابتلا به بیماری منجر به ازکارافتادگی، حداقل یک سال سابقه پرداخت حق بیمه داشته باشد که دستکم ۹۰ روز آن مربوط به یک سال پیش از وقوع حادثه یا بیماری باشد. اما در ازکارافتادگی کلی ناشی از کار، داشتن این حداقل سابقه شرط برقراری مستمری نیست. تشخیص میزان و نوع ازکارافتادگی هم بر عهده کمیسیون پزشکی موضوع ماده ۹۱ قانون تأمین اجتماعی است.