انواع جرایم سامانه مودیان و پایانه های فروشگاهی + بخشودگی‌ های جریمه های مالیاتی 1405

جرایم سامانه مودیان به عنوان ضمانت اجرای قانون پایانه‌های فروشگاهی و همچنین ثبت‌نام و انجام تکالیف سامانه مودیان از سوی سازمان مالیاتی در نظر گرفته شده است. از آنجا که این جرایم بر اساس حجم فروش مشمولین محاسبه می‌شود، می‌تواند کاهش بسیار زیادی در سود مجموعه ایجاد کند. در این مقاله از آکادمی مجتبی خسروی، قصد داریم در مورد جرایم مالیاتی سامانه مودیان و پایانه‌های فروشگاهی و شرایط بخشودگی انواع جرایم سامانه مودیان بر اساس مستندات قانونی با شما سخن بگوییم.

انواع جرایم سامانه مودیان و قانون پایانه های فروشگاهی

وقتی صحبت از جرایم مالیاتی سامانه مودیان می‌شود، معمولا اولین نگرانی این است که «اگر یک صورتحساب را ارسال نکنم، چقدر جریمه می‌شوم؟»، اما موضوع فقط به صورتحساب الکترونیکی محدود نیست. قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان برای بخش‌های مختلف فعالیت یک کسب‌وکار، تکلیف مشخص کرده و برای انجام ندادن هرکدام، ضمانت اجرای جداگانه‌ای در نظر گرفته است.

پیش از پرداختن به ادامه این مطلب در مورد معرفی انواع جرایم سامانه مودیان، بهتر است با سامانه مودیان و کاربرد آن آشنا شوید:

سامانه مودیان چیست؟

در تصویر زیر می‌توانید به طور مختصر با انواع جرایم سامانه مودیان آشنا شوید:

ماده ۲۲ قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان، مهم‌ترین جرایم این حوزه را مشخص کرده است. در کنار آن، ماده ۲۳ به تقلب و ایجاد اختلال در نظام مالیاتی و ماده ۲۴ به عدم اجرای تکالیف قانونی و ضمانت اجراهای مربوط به ادامه تخلف می‌پردازد.

در ادامه، جدول جرایم سامانه مودیان را مشاهده می‌کنیم:

جریمه عدم ثبت نام و عدم عضویت در سامانه مودیان

مطابق ماده ۲ قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان، اشخاص حقیقی و حقوقی موظف به ثبت‌نام و عضویت در سامانه مودیان و دریافت کارپوشه اختصاصی هستند. بنابراین، در صورتی‌که مشمول ثبت‌نام در سامانه مودیان هستید، عضویت در سامانه را جدی بگیرید.

طبق بند «ب» ماده ۲۲ قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان، عدم عضویت در سامانه مودیان می‌تواند این جرایم را به دنبال داشته باشد:

• جریمه‌ای معادل ۱۰ درصد مجموع مبلغ فروش انجام‌ شده یا ۲۰ میلیون ریال، هر کدام بیشتر باشد.
• محرومیت از معافیت‌های مالیاتی، نرخ صفر و مشوق‌های مالیاتی در همان سال مالی.

علاوه بر این، اگر واحد متخلف پس از اخطار برای ثبت‌نام اقدام نکند، طبق ماده ۲۴ قانون، امکان تعطیلی یا مسدودی واحد وجود دارد. در صورت تکرار تخلف، مدت تعطیلی افزایش پیدا می‌کند و ادامه تخلف می‌تواند به ابطال مجوز فعالیت منجر شود.

جریمه عدم ارسال صورتحساب در سامانه مودیان

یکی از پرتکرارترین خطاها در سامانه مودیان، جریمه عدم ارسال صورتحساب است؛ مخصوصاً زمانی که فرآیند فروش انجام شده اما صورتحساب الکترونیکی در مسیر درست ثبت و ارسال نشده است.

طبق ماده ۵ قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان، فروشندگان موظف‌اند صورتحساب‌های الکترونیکی خود را از طریق سامانه مودیان صادر کنند و در معاملات با مصرف‌ کننده نهایی، این کار از طریق پایانه فروشگاهی انجام می‌شود و در صورتی‌که صورتحساب الکترونیکی صادر نشد، طبق بند «الف» ماده ۲۲، عدم صدور صورتحساب الکترونیکی، جریمه‌ای معادل ۱۰٪ مجموع مبلغ فروش انجام‌ شده بدون صدور صورتحساب یا حداقل مبلغ مقرر قانونی، هر کدام بیشتر باشد به دنبال دارد.

جریمه عدم ارائه صورتحساب چاپی به خریدار

صورتحساب الکترونیکی، بخش اصلی فرآیند فروش در سامانه مودیان است؛ اما در مواردی که ارائه نسخه چاپی صورتحساب به خریدار مطرح است، این تکلیف را هم نباید نادیده گرفت.

مطابق با ماده ۱۴ مکرر قانون سامانه مودیان و پایانه‌های فروشگاهی، مودیانی که میزان فروش سالانه آن‌ها کمتر از ۲۵ برابر معافیت موضوع ماده ۸۴ قانون مالیات‌های مستقیم باشد، از صدور صورتحساب الکترونیکی معاف هستند، اما مکلفند صورتحساب چاپی به خریدار ارائه دهند.

بر اساس بند «ت» ماده ۲۲، خودداری از تحویل صورتحساب چاپی یا حذف و مخدوش کردن آن، جریمه‌ای معادل ۲ درصد مبلغ صورتحساب یا ۲۰ میلیون ریال، هر کدام بیشتر باشد، به دنبال دارد. پس اگر صورتحساب چاپی صادر می‌کنید، حتماً نسخه صحیح و کامل آن را به خریدار تحویل دهید و از حذف یا مخدوش کردن اطلاعات صورتحساب خودداری کنید.

جریمه عدم اعلام شماره حساب های بانکی فعالیت اقتصادی

یکی از تکالیف مهم مودیان، اعلام حساب‌های بانکی و شناسه یکتای دستگاه‌های کارتخوان و درگاه‌های پرداخت مورد استفاده برای فعالیت اقتصادی است. بر اساس ماده ۱۰ قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان، این اطلاعات باید از طریق کارپوشه در سامانه مودیان اعلام شود. اگر حساب بانکی مورد استفاده برای فعالیت اقتصادی اعلام نشود، طبق بند «پ» ماده ۲۲ قانون، مودی مشمول این جرایم خواهد شد:

• ۱۰ درصد مجموع مبلغ فروش انجام‌ شده از طریق حساب اعلام‌ نشده یا ۲۰ میلیون ریال، هر کدام بیشتر باشد.
• محرومیت از معافیت‌های مالیاتی، نرخ صفر و مشوق‌های مالیاتی در همان سال مالی.

بنابراین بهتر است هر حساب بانکی، کارتخوان یا درگاه جدیدی که برای فعالیت اقتصادی استفاده می‌کنید، به‌موقع در سامانه مودیان ثبت و اعلام شود که مشمول این جریمه نشوید.

جریمه عدم استفاده صحیح از حافظه مالیاتی

حافظه مالیاتی باید برای ثبت و ارسال صورتحساب‌های همان مودی استفاده شود و استفاده نادرست از آن می‌تواند جریمه داشته باشد. طبق بند «ب» ماده ۲۲ قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان، موارد زیر مشمول جریمه هستند:

• استفاده از حافظه مالیاتی متعلق به سایر مودیان
• واگذاری حافظه مالیاتی خود به دیگران

جریمه این تخلفات معادل ۱۰ درصد مجموع مبلغ فروش انجام‌ شده یا ۲۰ میلیون ریال، هر کدام بیشتر باشد است. علاوه بر این، مودی در همان سال مالی از معافیت‌های مالیاتی، نرخ صفر و مشوق‌های مالیاتی محروم می‌شود. بنابراین، چه از حافظه مالیاتی دیگران استفاده کنید و چه حافظه مالیاتی خود را در اختیار دیگران قرار دهید، این تخلف می‌تواند برای شما جریمه به همراه داشته باشد.

جریمه عدم اعلام تعطیلی واحد کسبی یا تغییر ماهیت و محل فعالیت

کسب‌وکارها همیشه شرایط ثابتی ندارند. امکان دارد که محل فعالیت تغییر کند، شغل عوض شود، واحد صنفی برای مدتی متوقف شود یا فعالیت یک واحد اقتصادی به پایان برسد. قانون برای اعلام این تغییرات هم تکلیف مشخص کرده است.

طبق ماده‌های ۱۳ و ۱۴ قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان، مهلت اعلام تغییرات کسب‌وکار، توقف موقت یا دائم فعالیت، انحلال کسب‌وکار، تغییر شغل، محل فعالیت، مالکیت یا اجاره واحد باید حداکثر ظرف ۱۰ روز از طریق کارپوشه به سازمان امور مالیاتی اعلام شود. همچنین در صورت بروز نقص فنی یا حادثه و عدم امکان صدور صورتحساب الکترونیکی، مودی باید موضوع را در مهلت مقرر اعلام کند.

در غیر این صورت مطابق بند «ث» ماده ۲۲، در صورت انجام ندادن تکالیف مقرر در ماده‌های ۱۲، ۱۳ و ۱۴ قانون سامانه مودیان، جریمه‌ای معادل ۱٪ مبلغ فروش گزارش‌ نشده یا حداقل مبلغ مقرر قانونی، هر کدام بیشتر باشد قابل اعمال است. پس اگر تغییری در وضعیت کسب‌وکار ایجاد شده، ثبت آن را به تعویق نیندازید؛ اعلام به‌موقع تغییرات در کارپوشه می‌تواند از ایجاد جریمه جلوگیری کند.

جریمه تقلب یا ایجاد اختلال در نظام مالیاتی

گاهی برخی سودجویان با هدف تقلب یا اخلال در نظام مالیاتی کشور، اقدام به تولید، عرضه یا استفاده از تجهیزات سخت‌افزاری و نرم‌افزاری و پایانه‌های فروشگاهی معیوب یا تجهیزات معیوب کننده می‌کنند، یا پایانه فروشگاهی خود یا دیگران را تخریب می‌کنند، جرایم متعلق به این افراد که مطابق ماده ۲۳ قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان جزء جرائم سامانه مودیان محسوب می‌شود، عبارتند از:

• جبران ضرر و زیان
• اعمال یک یا چند مورد از مجازات‌های تعزیری درجه شش قانون مجازات اسلامی به غیر از حبس حسب مورد

قانون‌گذار در تبصره‌های این ماده قانونی برای متخلفانی که بیش از 3 بار این جرم را تکرار کنند، مجازات‌های تعزیری درجه پنج قانون مجازات اسلامی به غیر از حبس را در نظر گرفته است؛ همچنین در صورتی که جرم به صورت گروهی و سازمان‌یافته انجام شده باشد، موجب مجازات‌های تعزیری درجه چهار قانون مجازات اسلامی به غیر از حبس، حسب مورد می‌شود.

جریمه عدم اجرای تکالیف مالیاتی مشمولین

اگر مودی تکالیف مربوط به عضویت در سامانه مودیان، تهیه پایانه فروشگاهی یا صدور صورتحساب الکترونیکی را انجام ندهد، موضوع فقط به جریمه مالی محدود نمی‌شود. طبق ماده ۲۴ قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان، سازمان امور مالیاتی تخلف را به مرجع صادرکننده مجوز فعالیت اعلام می‌کند و این مرجع باید ظرف یک هفته اخطار کتبی صادر کند. اگر واحد متخلف ظرف ۱۰ روز از دریافت اخطار برای عضویت در سامانه مودیان اقدام نکند:

• بار اول: واحد به مدت ۲ هفته تعطیل یا مسدود می‌شود.
• بار دوم: واحد از ۲ تا ۶ ماه تعطیل یا مسدود خواهد شد.

اگر مرجع صادرکننده مجوز پس از ۱۵ روز برای اجرای تعطیلی اقدام نکند، سازمان امور مالیاتی می‌تواند مستقیماً موضوع را به نیروی انتظامی یا کارگروه تعیین مصادیق مجرمانه اعلام کند. در این حالت، مرجع صادرکننده مجوز در پرداخت مالیات و جرایم با متخلف مسئولیت تضامنی خواهد داشت.

پس اگر هنوز یکی از تکالیف سامانه مودیان را انجام نداده‌اید، بهتر است قبل از دریافت اخطار، وضعیت خود را بررسی و تکالیف قانونی را تکمیل کنید.

بخشودگی جرایم سامانه مودیان

در صورتی‌که بابت انجام ندادن تکالیف سامانه مودیان برای شما جریمه‌ای در نظر گرفته شده باشد، نگران نباشید، قانون‌گذار در برخی شرایط امکان بخشودگی تمام یا بخشی از جرایم سامانه مودیان را مطابق ماده 22 قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان پیش‌بینی کرده است.

بر اساس تبصره ۲ ماده 22 قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان، جرایم مقرر در این ماده با رعایت شرایط ماده 191 قانون مالیات‌های مستقیم قابل بخشودگی هستند.

موضوع مهم دیگر، ماده ۹ قانون تسهیل تکالیف مودیان جهت اجرای قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان است. در صورتی که انجام ندادن تکلیف قانونی ناشی از شرایط خارج از اختیار مودی باشد، سازمان امور مالیاتی مکلف به بخشودگی جرایم مربوط است.

بنابراین، اگر برای شما جریمه‌ای در سامانه مودیان ثبت شده است، قبل از پرداخت ابتدا بررسی کنید:

• جریمه دقیقاً بابت کدام تخلف صادر شده است؟
• مبنای قانونی جریمه چیست؟
• آیا انجام ندادن تکلیف خارج از اختیار شما بوده است؟
• آیا برای دوره موردنظر بخشنامه یا مقررات خاص بخشودگی وجود دارد؟
• آیا مدارک لازم برای اثبات شرایط خود را در اختیار دارید؟

این بررسی ساده می‌تواند مشخص کند که آیا بخشودگی جریمه عدم صدور صورتحساب یا سایر جرایم برای شما امکان‌پذیر است یا خیر.

بخشنامه بخشودگی جرایم ماده 22 قانون پایانه های فروشگاهی

گاهی سازمان امور مالیاتی برای یک دوره مشخص، شرایط ویژه‌ای برای بخشودگی برخی جرایم اعلام می‌کند. به همین دلیل نمی‌توان یک درصد ثابت را برای بخشودگی جرایم سامانه مودیان در تمام سال‌ها در نظر گرفت. شرایط بخشودگی بر اساس سال، نوع جریمه، مهلت مقرر و دستورالعمل یا بخشنامه ابلاغ‌ شده متفاوت است.

در ادامه، آخرین بخشنامه بخشودگی جرایم سامانه مودیان 1403 را با شما به اشتراک می‌گذاریم:

جمع‌بندی

انواع جرائم مالیاتی سامانه مودیان فقط به جریمه عدم ارسال صورتحساب محدود نمی‌شود. عدم عضویت، استفاده نادرست از حافظه مالیاتی، اعلام نکردن حساب بانکی، ارائه نکردن صورتحساب چاپی و اعلام نکردن تغییرات کسب‌وکار، هرکدام می‌تواند پیامد مالیاتی متفاوتی داشته باشد. اگر امروز متوجه شوید یکی از صورتحساب‌ها یا تکالیف سامانه مودیان در پرونده شما به‌درستی انجام نشده، می‌دانید دقیقاً از کجا باید شروع کنید؟ تجربه یا سؤال خودتان را در بخش دیدگاه‌ها با ما در میان بگذارید.

سوالات متداول