قرارداد کار چیست؟ انواع قرارداد اداره کار + 5 شرط قانونی ضمن قرارداد

آیا تاکنون هنگام استخدام با قراردادی روبه‌رو شده‌اید که ندانید بندهای داخل آن چه معنایی دارند؟ انواع قرارداد اداره کار، یکی از مهم‌ترین موضوعاتی است که هر کارگر و کارفرما باید قبل از امضای قرارداد آن را بشناسد. بسیاری از افراد بدون آگاهی از تفاوت قرارداد موقت، دائم، معین یا پاره‌وقت، قرارداد را امضا می‌کنند و تازه هنگام بروز اختلاف متوجه حقوق و تعهدات خود می‌شوند. در این مقاله از آکادمی مجتبی خسروی، با انواع قرارداد اداره کار و نحوه تنظیم آن در قانون کار آشنا شویم.

قرارداد کار چیست؟

بر اساس ماده ۷ قانون کار، قرارداد کار یک قرارداد کتبی یا شفاهی است که به موجب آن، کارگر در قبال دریافت حق‌السعی، کاری را برای مدت موقت یا غیرموقت برای کارفرما انجام می‌دهد.

به بیان ساده‌تر، هر زمان سه عنصر زیر وجود داشته باشد، رابطه کارگری و کارفرمایی شکل گرفته است:

• انجام کار توسط کارگر
• دریافت مزد یا حقوق
• تبعیت از دستور و نظارت کارفرما

انواع قرارداد کار در قانون کار

انواع قرارداد اداره کار فقط به یک مدل استخدام محدود نمی‌شود، به همین دلیل برای انتخاب یا امضای قرارداد، ابتدا باید بدانید قرارداد از چه نظر دسته‌بندی شده است.

قانون کار با توجه به مدت همکاری، ساعات کار و نوع فعالیت، قراردادها را در دسته‌های زیر قرار داده است که هر رابطه کاری متناسب با شرایط واقعی آن تنظیم شود:

1. انواع قرارداد کار از لحاظ مدت قرارداد
2. انواع قرارداد کار از لحاظ ساعت کار
3. انواع قرارداد کار از نظر موضوع فعالیت

انواع قرارداد اداره کار از لحاظ مدت قرارداد

مهم‌ترین دسته‌بندی انواع قرارداد اداره کار بر اساس مدت همکاری است. در واقع قانون کار مشخص می‌کند رابطه استخدامی شما تا چه زمانی اعتبار دارد و پایان آن چگونه تعیین می‌شود. این موضوع روی امنیت شغلی، تمدید قرارداد، سنوات و حتی نحوۀ خاتمه همکاری تأثیر مستقیم دارد. بر اساس قانون کار، قراردادها از نظر مدت به سه نوع اصلی تقسیم می‌شوند که در ادامه هر کدام را مرور می‌کنیم.

قرارداد کار مدت موقت

قرارداد کار مدت موقت یکی از رایج‌ترین انواع قرارداد کار در قانون کار است. در این نوع قرارداد، از همان ابتدا تاریخ شروع و پایان همکاری به‌صورت مشخص تعیین می‌شود؛ بنابراین رابطه کاری تا پایان مدت توافق‌ شده ادامه دارد، مگر اینکه دو طرف برای تمدید آن دوباره توافق کنند.

بر اساس ماده ۲۵ قانون کار، زمانی که قرارداد برای مدت موقت یا انجام کار معین منعقد شده باشد، هیچ‌یک از طرفین قرارداد (کارگر یا کارفرما) نمی‌توانند به‌ صورت یک‌طرفه آن را فسخ کنند. به بیان ساده تا پایان مدت قرارداد یا اتمام موضوع کار، هر دو طرف موظف به اجرای تعهدات خود هستند؛ مگر در مواردی که قانون اجازه خاتمه قرارداد را داده باشد. 

قرارداد کار مدت غیر موقت (دائم)

اگر به دنبال همکاری بلندمدت و با ثبات هستید، قرارداد کار مدت غیر موقت یا همان قرارداد دائم، یکی از مهم‌ترین انواع قرارداد اداره کار در قانون کار است. در این نوع قرارداد، تاریخ شروع همکاری مشخص می‌شود اما برای پایان آن زمان معینی تعیین نمی‌شود؛ یعنی رابطه کاری تا زمانی ادامه دارد که مطابق قانون خاتمه پیدا کند.

بر اساس تبصره ۲ ماده ۷ قانون کار در کارهایی که ماهیت مستمر دارند، اگر مدت قرارداد ذکر نشود، قرارداد دائمی تلقی می‌شود. به همین دلیل، ننوشتن تاریخ پایان قرارداد در یک شغل مستمر می‌تواند آثار حقوقی مهمی برای کارگر و کارفرما ایجاد کند.

قرارداد کار معین

قرارداد کار معین زمانی استفاده می‌شود که هدف از همکاری، انجام یک کار یا پروژه مشخص باشد؛ نه حضور در یک شغل دائمی. در این نوع قرارداد، پایان همکاری به تاریخ وابسته نیست، بلکه با اتمام موضوع قرارداد، رابطه کاری هم خاتمه پیدا می‌کند.

برای مثال، تصور کنید یک شرکت فردی را فقط برای طراحی وب‌سایت، اجرای سیستم برق یک ساختمان یا آسفالت یک خیابان استخدام می‌کند. در این حالت، قرارداد تا زمان تکمیل همان پروژه اعتبار دارد و پس از تحویل کار به پایان می‌رسد.

انواع قرارداد اداره کار از لحاظ ساعت کار

بسیاری از افراد تصور می‌کنند تمام‌وقت یا پاره‌وقت بودن، نوع مستقلی از استخدام است؛ اما در واقع این دسته‌بندی فقط میزان حضور و نحوۀ انجام کار را مشخص می‌کند.

طبق قانون کار، ساعات کار برای مشاغل عادی حداکثر ۴۴ ساعت در هفته است، کارفرما و کارگر می‌توانند در همین چارچوب درباره شیوه همکاری توافق کنند. به همین دلیل، یک قرارداد ممکن است هم‌زمان موقت و تمام‌وقت یا دائم و پاره‌وقت باشد. در ادامه با رایج‌ترین انواع قرارداد اداره کار از لحاظ ساعت کاری آشنا می‌شویم.

قرارداد کار تمام وقت 

قرارداد کار تمام‌وقت رایج‌ترین نوع همکاری در محیط‌های کاری است. در این قرارداد، کارگر تمام ساعات کاری قانونی را در اختیار کارفرما قرار می‌دهد و در مقابل، حقوق و مزایای کامل مطابق قانون کار را دریافت می‌کند. به زبان ساده، اگر قرار باشد به‌صورت روزانه و منظم در محل کار یا حتی به‌صورت دورکاری فعالیت کنید و ساعات کار شما معادل ساعات قانونی باشد، معمولاً قرارداد شما از نوع تمام‌وقت است.

طبق قانون کار، ساعات کار عادی حداکثر ۴۴ ساعت در هفته است که معمولاً در ۶ روز کاری تقسیم می‌شود. البته نحوۀ توزیع این ساعات می‌تواند با توافق طرفین متفاوت باشد، اما مجموع آن نباید از سقف قانونی بیشتر شود.

قرارداد کار ساعتی (پاره وقت)

اگر امکان همکاری به‌صورت تمام‌وقت را ندارید، قرارداد کار ساعتی یا پاره‌وقت بهترین گزینه است. در این نوع قرارداد اداره کار، میزان حضور شما کمتر از ساعات کار عادی قانون کار است و دستمزد مطابق بند «الف» ماده ۳۷ قانون کار، متناسب با ساعات کارکرد محاسبه می‌شود.

پاره‌وقت بودن به معنای نداشتن حقوق قانونی نیست. اگر رابطه کارگری و کارفرمایی وجود داشته باشد، کارگر پاره‌وقت هم از حقوقی مانند بیمه، مرخصی، عیدی و سنوات برخوردار است؛ فقط میزان این مزایا بر اساس ساعات یا روزهای کارکرد محاسبه می‌شود.

قرارداد کار آزمایشی

قرارداد کار آزمایشی زمانی استفاده می‌شود که کارگر و کارفرما بخواهند قبل از شروع همکاری بلندمدت، شرایط کار و تناسب شغلی را ارزیابی کنند. در این نوع قرارداد، هر دو طرف با توافق یکدیگر مدت قرارداد و شرایط همکاری را مشخص می‌کنند که با اطمینان بیشتری برای ادامه همکاری تصمیم بگیرند.

طبق ماده ۱۱ قانون کار، مدت دوره آزمایشی محدود است؛ برای کارگران ساده و نیمه‌ماهر حداکثر یک ماه و برای کارگران ماهر و دارای تخصص حداکثر سه ماه تعیین شده است. بنابراین، تعیین دوره‌ای طولانی‌تر از این حدود با قانون کار مطابقت ندارد.

دوره آزمایشی نباید بهانه‌ای برای همکاری بدون بیمه یا بدون حقوق باشد. از همان روزی که رابطه کارگری و کارفرمایی آغاز می‌شود، کارفرما موظف است حقوق و سایر تکالیف قانونی را رعایت کند.

قرارداد کارآموزی

قرارداد کار کارآموزی برای افرادی مناسب است که دانش یا تحصیلات مرتبط با یک شغل را دارند، اما هنوز تجربه عملی کافی برای ورود به بازار کار کسب نکرده‌اند. اگر تازه وارد بازار کار شده‌اید و می‌خواهید در کنار یادگیری، تجربه عملی هم به دست آورید، قرارداد کارآموزی می‌تواند نقطه شروع مناسبی باشد. هدف اصلی این قرارداد، آموزش مهارت و آماده‌سازی فرد برای ورود حرفه‌ای به یک شغل است.

در قرارداد کارآموزی، کارآموز متعهد می‌شود آموزش‌های لازم را فرا بگیرد و وظایف تعیین‌ شده را زیر نظر کارفرما انجام دهد. در مقابل، کارفرما هم وظیفه دارد شرایط آموزش، نظارت و انتقال مهارت را فراهم کند.

در قرارداد کارآموزی، کارآموز تحت حمایت قانون کار است و علاوه بر حقوق، ساعات کار و سایر شرایط همکاری او باید مطابق مفاد قرارداد اداره کار تعیین شود. 

قرارداد کارمزدی

قرارداد کار کارمزدی برای مشاغلی مناسب است که مبنای پرداخت حقوق، میزان کار انجام‌ شده یا نتیجه کار باشد، نه صرفاً ساعات حضور در محل کار. به همین دلیل، مقدار کار و نحوه محاسبه کارمزد باید از ابتدا به‌صورت شفاف در قرارداد مشخص شود.

برای مثال، ممکن است یک کارگر به ازای هر قطعه تولید شده، یک فروشنده به ازای هر فروش موفق یا یک نیروی خدماتی به ازای هر سفارش تکمیل‌ شده، کارمزد دریافت کند. با این حال، کارمزدی بودن قرارداد به این معنا نیست که حقوق قانونی فرد از بین می‌رود.

انواع قرارداد کار از نظر موضوع فعالیت

تا اینجا دیدیم که انواع قرارداد اداره کار از نظر مدت و ساعات کار چگونه دسته‌بندی می‌شوند. اما یک معیار مهم دیگر هم وجود دارد: موضوع فعالیت. یعنی قرارداد بر اساس نوع شغل و کاری که قرار است انجام شود، تنظیم می‌شود.

به زبان ساده، قانون کار برای شغل خاصی قرارداد جداگانه تعریف نکرده است؛ بلکه هر فعالیت مشروع و قانونی می‌تواند موضوع یک قرارداد کار باشد. به همین دلیل ممکن است قرارداد استخدام یک حسابدار، فروشنده، منشی، پرستار، معلم یا کارمند شرکت، همگی مشمول قانون کار باشند و فقط شرح وظایف و عنوان شغلی آن‌ها با یکدیگر تفاوت داشته باشد.

موضوع قرارداد باید کاملاً قانونی و مشروع باشد. فعالیت‌هایی که از نظر قانون ممنوع هستند، نمی‌توانند موضوع یک قرارداد کار معتبر قرار بگیرند.

راهنمای نوشتن متن قرارداد کاری بین کارگر و کارفرما

اگر قصد دارید یک قرارداد کاری مطمئن تنظیم کنید، قبل از امضا باید بدانید در قرارداد کار چه نکاتی باید ذکر شود؟ بسیاری از اختلافات میان کارگر و کارفرما به دلیل ناقص بودن مفاد قرارداد یا مشخص نبودن تعهدات طرفین ایجاد می‌شود. در واقع، پاسخ به این سوال که قرارداد کار علاوه بر مشخصات دقیق طرفین باید حاوی چه مواردی باشد؟ باید گفت: ماده ۱۰ قانون کار شامل اطلاعاتی است که اعتبار قرارداد را تضمین می‌کند.

در ادامه مهم‌ترین بندهای یک قرارداد کار را بررسی می‌کنیم که بهتر است در هر قرارداد کار به‌صورت دقیق درج شوند.

طرفین قرارداد اداره کار

نخستین بخش هر قرارداد، مشخصات کامل کارگر و کارفرما است. کارگر همیشه شخص حقیقی است؛ اما کارفرما می‌تواند شخص حقیقی یا یک شرکت (شخص حقوقی) باشد. بنابراین در متن قرارداد کار حتما نام، کد ملی، نشانی و سایر اطلاعات هویتی به‌طور دقیق نوشته شود و به امضای هر دو طرف برسد.

مدت قرارداد اداره کار

مدت قرارداد باید کاملاً مشخص باشد؛ یعنی تاریخ شروع و پایان همکاری در متن قرارداد درج شود. قراردادهای موقت معمولاً برای ۳، ۶ یا ۱۲ ماه تنظیم می‌شوند، اما از نظر قانون حتی قرارداد یک‌روزه نیز معتبر است. نکته مهم این است که هیچ ابهامی درباره بازه زمانی همکاری وجود نداشته باشد. 

نوع قرارداد اداره کار

نوع همکاری باید به‌صورت کامل مشخص شود. برای مثال قرارداد می‌تواند موقت، دائم، پاره‌وقت، تمام‌وقت، آزمایشی، کارمزدی یا کارآموزی باشد. تعیین نوع قرارداد باعث می‌شود، حقوق و تعهدات طرفین مطابق مقررات همان نوع همکاری اجرا شود. 

محل انجام کار

آدرس دقیق محل کار باید در قرارداد نوشته شود. اگر ماهیت شغل به گونه‌ای است که کارگر در شعب مختلف، پروژه‌ها یا محل مشتری فعالیت می‌کند، بهتر است این موضوع نیز به‌طور صریح در قرارداد ذکر شود که بعدها اختلافی ایجاد نشود. 

حقوق و مزایا

میزان حقوق پایه، نحوۀ محاسبه دستمزد و مزایای قانونی مانند بیمه، عیدی، سنوات، حق اولاد، بن کارگری و سایر مزایا باید به‌روشنی مشخص شوند. فراموش نکنید که کارفرما نمی‌تواند مزایایی کمتر از حداقل‌های تعیین‌ شده در قانون کار برای کارگر در نظر بگیرد؛ حتی اگر دستمزد بیشتری پرداخت کند. 

چگونگی پرداخت حقوق و مزایا

در قرارداد بهتر است زمان پرداخت حقوق هم مشخص شود؛ برای مثال روزانه، هفتگی یا ماهانه. همچنین تعداد روزهای مرخصی استحقاقی، نحوۀ استفاده از مرخصی و شرایط غیبت یا مرخصی بدون حقوق نیز بهتر است در متن قرارداد درج شود. 

تعهدات طرفین و شرح وظایف

یکی از مهم‌ترین بخش‌های قرارداد، تعیین وظایف هر یک از طرفین است. کارفرما متعهد به پرداخت حقوق، بیمه، رعایت ایمنی محیط کار و پرداخت مطالبات قانونی است. در مقابل، کارگر نیز موظف به انجام صحیح وظایف شغلی، رعایت مقررات داخلی و حفظ نظم محیط کار خواهد بود.

تاریخ تنظیم قرارداد و امضای طرفین

تاریخ تنظیم قرارداد، مبنای شروع رابطه کاری و بسیاری از آثار حقوقی آن است. به همین دلیل، قرارداد باید دارای تاریخ دقیق بوده و توسط کارگر و کارفرما امضا یا اثر انگشت شود که از نظر قانونی قابل استناد باشد. 

تعداد نسخه های قرارداد اداره کار

بر اساس ماده ۱۰ قانون کار، قرارداد بهتر است در چهار نسخه تنظیم شود؛ یک نسخه برای کارگر، یک نسخه برای کارفرما، یک نسخه برای اداره کار و یک نسخه برای شورای اسلامی کار. با این حال، در عمل بسیاری از کارفرمایان قرارداد را در دو نسخه تنظیم می‌کنند که هر یک از طرفین یک نسخه امضا شده در اختیار داشته باشند. 

شرط محرمانگی قرارداد اداره کار

در صورتی که مخالف قانون نباشد، می‌توان شروط تکمیلی هم در قرارداد اضافه کرد. شرط محرمانگی، کارگر را ملزم به حفظ اطلاعات و اسرار تجاری شرکت می‌کند و شرط عدم رقابت می‌تواند فعالیت مشابه با کارفرما را برای مدت و محدوده مشخصی محدود کند. این شروط باید منطقی و قابل اجرا باشند که اعتبار حقوقی داشته باشند. 

ویژگی های قرارداد کار چیست؟

یک قرارداد کار خوب فقط ثبت نام کارگر و کارفرما نیست؛ بلکه باید به‌گونه‌ای تنظیم شود که حقوق هر دو طرف را حفظ کند و در صورت بروز اختلاف، قابل استناد باشد. به همین دلیل قانون کار برای قرارداد، چند ویژگی اساسی در نظر گرفته که رعایت آن‌ها اهمیت زیادی دارد. مهم‌ترین ویژگی‌های قرارداد کار عبارت است از:

مشروع بودن موضوع قرارداد

اولین شرط اعتبار قرارداد این است که کاری که کارگر متعهد به انجام آن می‌شود، کاملاً قانونی و شرعی باشد. به بیان ساده، هیچ قرارداد کاری برای انجام فعالیت‌های غیرقانونی یا خلاف نظم عمومی اعتبار حقوقی ندارد؛ حتی اگر هر دو طرف با آن موافق باشند.

مشخص بودن نوع کار یا حرفه

در قرارداد کار باید دقیقاً مشخص شود کارگر برای انجام چه شغل یا حرفه‌ای استخدام شده است. عنوان شغلی، شرح وظایف و نوع فعالیت باید به‌صورت صحیح نوشته شود که هر دو طرف از حدود مسئولیت‌ها و انتظارات خود آگاه باشند و زمینه‌ای برای سوءبرداشت ایجاد نشود.

اهلیت و نداشتن ممنوعیت قانونی طرفین

کارگر و کارفرما باید از نظر قانونی صلاحیت انعقاد قرارداد را داشته باشند. یعنی هیچ‌یک نباید ممنوعیت قانونی یا شرعی برای انجام کار یا تصرف در حقوق و تعهدات ناشی از قرارداد داشته باشند. این شرط، یکی از ارکان اصلی صحت هر قرارداد کار محسوب می‌شود و از اعتبار حقوقی آن محافظت می‌کند.

شرایط صحت قرارداد کار چیست؟

ماده ۹ قانون کار مشخص می‌کند که یک قرارداد کار چه زمانی از نظر قانونی معتبر است. دانستن این شرایط هم برای کارگر اهمیت دارد و هم برای کارفرما؛ زیرا اگر قرارداد به‌درستی تنظیم شود، حقوق هر دو طرف بهتر حفظ خواهد شد. در ادامه، مهم‌ترین ویژگی‌های قرارداد کار را به زبان ساده بررسی می‌کنیم.

قرارداد کار یک عقد لازم است

قرارداد کار عقد لازم محسوب می‌شود؛ یعنی پس از امضای آن، هیچ‌یک از طرفین نمی‌توانند هر زمان که خواستند قرارداد را به‌صورت یک‌طرفه فسخ کنند. پایان همکاری باید بر اساس قانون، توافق طرفین یا دلایل قانونی مانند اتمام مدت قرارداد انجام شود.

قرارداد کار تشریفاتی نیست

یکی از نکات مهم قانون کار این است که قرارداد حتماً نباید کتبی باشد. حتی اگر توافق میان کارگر و کارفرما به‌صورت شفاهی انجام شود و رابطه کاری شکل بگیرد، قانون از آن حمایت می‌کند. البته در عمل، تنظیم قرارداد کتبی بهترین راه برای جلوگیری از اختلافات و اثبات حقوق طرفین است.

تنظیم قرارداد معمولاً بر عهده کارفرما است

در بیشتر محیط‌های کاری، متن قرارداد توسط کارفرما یا واحد منابع انسانی تهیه می‌شود. با این حال، این موضوع به معنای نادیده گرفتن حقوق کارگر نیست. کارگر باید قبل از امضا، تمام بندهای قرارداد از جمله حقوق، مزایا، ساعت کار، مرخصی و شرح وظایف را با دقت مطالعه کند و در صورت وجود ابهام، درخواست اصلاح یا توضیح دهد.

قرارداد کار یک عهد لازم است

قرارداد کار عهدی است؛ یعنی برای هر دو طرف تعهد ایجاد می‌کند. کارگر متعهد می‌شود وظایف شغلی خود را به‌درستی انجام دهد و در مقابل، کارفرما نیز موظف است حقوق، بیمه و سایر مزایای قانونی را پرداخت کند. به بیان ساده، این قرارداد بر پایه تعهدات متقابل و مسئولیت‌پذیری هر دو طرف شکل می‌گیرد.

ممنوعیت قانونی در انعقاد قرارداد کار

یکی از شرایط مهم صحت قرارداد کار این است که هیچ مانع قانونی یا شرعی برای انعقاد قرارداد و انجام کار وجود نداشته باشد. به بیان ساده، حتی اگر کارگر و کارفرما با یکدیگر توافق کامل داشته باشند، در برخی موارد قانون اجازه ایجاد رابطه کاری را نمی‌دهد و قرارداد ممکن است باطل یا فاقد اعتبار قانونی باشد. در ادامه مهم‌ترین موارد ممنوعیت قانونی را بررسی می‌کنیم.

قرارداد با افراد کمتر از ۱۵ سال

بر اساس قانون کار، به‌کارگیری افراد زیر ۱۵ سال ممنوع است. بنابراین، انعقاد قرارداد کار با این افراد اعتبار قانونی ندارد و کارفرما در صورت تخلف با مسئولیت‌های قانونی و جرایم مربوط مواجه خواهد شد.

قرارداد با افراد مجنون

یکی از شرایط اساسی هر قرارداد، داشتن اهلیت قانونی است. فردی که به دلیل جنون فاقد قدرت تصمیم‌گیری و اراده حقوقی باشد، نمی‌تواند قرارداد کار معتبر منعقد کند؛ به همین دلیل چنین قراردادی از نظر قانون قابل استناد نیست.

به‌کارگیری اتباع خارجی بدون پروانه کار

مطابق ماده ۱۲۰ قانون کار، اتباع خارجی تنها در صورتی می‌توانند در ایران مشغول به کار شوند که پروانه یا مجوز کار معتبر داشته باشند. استخدام اتباع خارجی بدون این مجوز، تخلف محسوب می‌شود و برای کارفرما مسئولیت قانونی به همراه دارد.

به‌کارگیری مشمولان خدمت وظیفه

در برخی موارد، افرادی که مشمول خدمت سربازی هستند و مجوز قانونی برای اشتغال ندارند، امکان انعقاد قرارداد کار را نخواهند داشت. بنابراین پیش از استخدام، وضعیت نظام وظیفه فرد باید مطابق مقررات بررسی شود.

قراردادهای تاجر ورشکسته پس از توقف تجارت

اگر تاجری پس از صدور حکم ورشکستگی و توقف تجارت، در مواردی که قانون اختیار تصرف در اموال یا فعالیت‌های مالی را از او سلب کرده است اقدام به انعقاد قرارداد کند، ممکن است قرارداد با محدودیت یا بی‌اعتباری حقوقی روبه‌رو شود. این موضوع بیشتر در مواردی مطرح است که قرارداد به اختیارات مالی و حقوقی تاجر وابسته باشد.

قبل از امضای قرارداد، کارفرما بهتر است شرایط سنی، اهلیت قانونی، مجوز کار اتباع خارجی و سایر الزامات قانونی را بررسی کند. این اقدام ساده می‌تواند از بسیاری از اختلافات و مسئولیت‌های حقوقی در آینده جلوگیری کند.

در چه صورت قرارداد کار باطل میشود؟ 

در قرارداد کار، هر توافقی که برخلاف قوانین آمره قانون کار باشد، حتی اگر کارگر و کارفرما با رضایت کامل آن را امضا کرده باشند، اعتبار قانونی ندارد. به بیان ساده، قوانین تکمیلی قابل تغییر با توافق طرفین هستند؛ اما قوانین آمره حداقل حقوق و حمایت‌های قانونی را تعیین می‌کنند و توافق برخلاف آن‌ها باطل است. در ادامه چهار شرط باطل در قرارداد کار را مرور می‌کنیم:

۱. توافق بر حقوق کمتر از حداقل وزارت کار باطل است

شورای عالی کار هر سال حداقل دستمزد قانونی را تعیین می‌کند. هیچ کارفرمایی نمی‌تواند با استناد به رضایت کارگر، مبلغی کمتر از این حداقل پرداخت کند. اگر در قرارداد مبلغی پایین‌تر از حداقل حقوق نوشته شده باشد، کارگر می‌تواند مطالبه کند و کارفرما موظف است مابه‌التفاوت حقوق را پرداخت کند.

۲. حذف عیدی، سنوات و سایر مزایای قانونی باطل است

عیدی، حق سنوات، حق مرخصی ذخیره‌ شده و سایر مزایایی که قانون برای کارگر پیش‌بینی کرده، قابل اسقاط نیستند. حتی اگر در قرارداد نوشته شود «کارگر هیچ‌گونه عیدی یا سنواتی دریافت نمی‌کند»، این بند ارزش قانونی ندارد و در صورت طرح شکایت، کارفرما ملزم به پرداخت مزایای قانونی خواهد بود.

۳. توافق بر پرداخت نکردن حق بیمه یا پرداخت نقدی آن باطل است

پرداخت حق بیمه به سازمان تأمین اجتماعی یکی از تکالیف قانونی کارفرماست و قابل جایگزینی با پرداخت نقدی به کارگر نیست. بنابراین، اگر کارفرما مبلغ بیمه را به‌صورت نقدی به کارگر بدهد، باز هم موظف است حق بیمه را به سازمان تأمین اجتماعی پرداخت کند و آن توافق معتبر نخواهد بود.

۴. توافق بر نداشتن مرخصی باطل است

مرخصی استحقاقی یکی از حقوق قانونی کارگران است و با توافق طرفین از بین نمی‌رود. اگر در قرارداد ذکر شود که کارگر حق استفاده از مرخصی ندارد، این شرط باطل است و کارگر همچنان از حقوق مرخصی مطابق قانون کار برخوردار خواهد بود.

حق فسخ در قرارداد کار چیست و چگونه می توان آن را فسخ کرد؟

حق فسخ در قرارداد کار یعنی امکان پایان دادن به رابطه کاری بر اساس شرایطی که قانون کار پیش‌بینی کرده است. برخلاف بسیاری از قراردادهای مدنی، در قرارداد کار هیچ‌یک از طرفین همیشه اختیار فسخ یک‌طرفه ندارند و این موضوع به نوع قرارداد و دلیل خاتمه همکاری بستگی دارد. به طور کلی، قرارداد کار به سه روش پایان می‌یابد:

• خاتمه قانونی قرارداد مانند پایان مدت قرارداد، اتمام کار معین، فوت، بازنشستگی یا ازکارافتادگی کلی کارگر.
• فسخ از طرف کارفرما که فقط در شرایط مقرر در ماده ۲۷ قانون کار و پس از طی تشریفات قانونی امکان‌پذیر است.
• فسخ از طرف کارگر که در قرارداد دائم از طریق استعفای کتبی و با رعایت مهلت قانونی انجام می‌شود.

بر اساس ماده ۲۵ قانون کار، قرارداد کار معین و مدت موقت به‌صورت یک‌جانبه قابل فسخ نیست و هر دو طرف باید به تعهدات خود تا پایان موضوع قرارداد پایبند باشند.

فرم قرارداد کار pdf

اگر قصد استخدام نیرو دارید یا می‌خواهید قبل از امضای قرارداد، یک نمونه استاندارد و کامل را بررسی کنید، استفاده از فرم آماده بهترین انتخاب است. این فایل بر اساس چارچوب قانون کار تنظیم شده و مهم‌ترین بندهای موردنیاز مانند مشخصات طرفین، عنوان شغلی، حقوق و مزایا، ساعات کار، بیمه، مرخصی و شرایط خاتمه همکاری را در اختیار شما قرار می‌دهد.

با دانلود نمونه قرارداد کار PDF، می‌توانید از آن به عنوان الگوی تنظیم قرارداد استفاده کنید و مطمئن شوید که بندهای ضروری از قلم نیفتاده‌ است.

جمع‌بندی

انتخاب درست انواع قرارداد اداره کار فقط یک تصمیم اداری نیست؛ بلکه پایه‌گذار یک همکاری مطمئن و صحیح است. اگر کارگر هستید، قبل از امضا حتماً بندهای مربوط به حقوق، بیمه، ساعات کار و مدت قرارداد را با دقت بررسی کنید و در صورتی‌که کارفرما هستید، تنظیم یک قرارداد اداره کار استاندارد می‌تواند از بسیاری از اختلاف‌های حقوقی آینده جلوگیری کند.

در دوره جامع حسابداری حقوق و دستمزد، ما تمامی زوایای این مبحث، از قوانین پیچیده کار و تأمین اجتماعی گرفته تا نحوه صحیح محاسبه مالیات حقوق و تنظیم لیست‌های قانونی را به صورت کاملاً کاربردی و پروژه‌محور آموزش می‌دهیم. این دوره برای حسابداران و مدیران مالی طراحی شده است که قصد دارند با تسلط بر آخرین بخشنامه‌ها و تغییرات قانونی، جایگاه شغلی خود را ارتقا داده و به عنوان یک متخصص حرفه‌ای در سازمان‌ها فعالیت کنند. با شرکت در این دوره در آکادمی مجتبی خسروی، با اعتمادبه‌نفس کامل مدیریت محاسبات مالی و حقوقی سازمان خود را در دست بگیرید.

به نظر شما رایج‌ترین اشتباهی که هنگام تنظیم قرارداد کار بین کارگر و کارفرما اتفاق می‌افتد چیست؟ تجربه یا نظر خودتان را در بخش دیدگاه‌ها با ما به اشتراک بگذارید.

سوالات متداول