مالیات مشاغل چیست؟ جدول مالیات بر درآمد مشاغل 1405

مالیات مشاغل یا مالیات بر درآمد اشخاص حقیقی، یکی از مهم‌ترین موضوعاتی است که هر صاحب کسب‌وکاری، از مشاغل کوچک تا کسب‌وکارهای بزرگ باید با آن آشنا باشد. شناخت قوانین مالیاتی، نرخ‌ها، معافیت‌ها و جرایم مربوط به مالیات بر درآمد مشاغل به شما کمک می‌کند با اطمینان بیشتری امور مالی خود را مدیریت کنید و از بروز مشکلات و جرایم مالیاتی جلوگیری می‌کند. در این مقاله، هر آنچه باید دربارۀ مالیات مشاغل در سال ۱۴۰۵ بدانید را مرور می‌کنیم.

مالیات بر درآمد مشاغل چند درصد است؟

مالیات مشاغل یکی از انواع مالیات بر درآمد است که بر اساس ماده ۹۳ قانون مالیات‌های مستقیم، به درآمدی تعلق می‌گیرد که اشخاص حقیقی از فعالیت‌های شغلی و اقتصادی خود به دست می‌آورند. به زبان ساده، اگر از طریق فروش کالا، ارائه خدمات یا هر فعالیت اقتصادی دیگری درآمد کسب می‌کنید، پس از کسر هزینه‌های قابل قبول مالیاتی و معافیت‌های قانونی، مالیات شما بر اساس درآمد مشمول مالیات محاسبه می‌شود.

اما این سؤال پیش می‌آید که این مالیات با چه نرخی محاسبه می‌شود؟ برخلاف تصور بسیاری از افراد، نرخ مالیات مشاغل برای همه کسب‌وکارها یکسان نیست. این مالیات بر اساس درآمد مشمول مالیات و نرخ‌های پلکانی ماده ۱۳۱ قانون مالیات‌های مستقیم محاسبه می‌شود. در جدول زیر می‌توانید نرخ مالیات مشاغل در سال ۱۴۰۵ را مشاهده کنید.

بنابراین نرخ مالیات مشاغل برای همه کسب‌وکارها یکسان نیست و بر اساس درآمد مشمول مالیات و نرخ‌های پلکانی ماده ۱۳۱ قانون مالیاتهای مستقیم محاسبه می‌شود. در ادامه جدول مالیات مشاغل 1405 را مرور می‌کنیم:

جدول درصد مالیات مشاغل 1405
نرخ مالیات متعلق	میزان درآمد اشخاص حقیقی و صاحبان مشاغل
معاف از مالیات مشاغل	تا سقف 2،000،000،000 ریال
15%	از سقف معاف تا 4،000،000،000 ریال
20%	نسبت به مازاد 4،000،000،000 ریال تا 8،000،000،000 ریال
25%	مازاد بر 8،000،000،000 ریال

نحوه محاسبه مالیات مشاغل

یکی از پرتکرارترین سؤال‌های صاحبان کسب‌وکار این است که نحوۀ محاسبه مالیات مشاغل چگونه است؟ پاسخ این سوال به روش رسیدگی مالیاتی و تکالیفی که انجام می‌دهید، بستگی دارد. بر اساس قانون، مالیات بر درآمد مشاغل به دو شیوه محاسبه می‌شود؛ یکی برای افرادی که اظهارنامه عملکرد ارسال می‌کنند و دیگری برای مودیانی که از تبصره ماده ۱۰۰ استفاده می‌کنند. شناخت تفاوت این دو روش کمک می‌کند بدانید چه مدارکی باید ارائه دهید و مالیات شما بر چه اساسی تعیین می‌شود.

۱. مودیانی که اظهارنامه عملکرد ارسال می‌کنند

اگر کسب‌وکار شما موظف به ارسال اظهارنامه مالیات مشاغل باشد، باید اطلاعات واقعی فعالیت اقتصادی خود را در اختیار سازمان امور مالیاتی قرار دهید. این اطلاعات، مبنای محاسبه مالیات عملکرد مشاغل خواهد بود. در اظهارنامه، مواردی مانند اطلاعات زیر ثبت می‌شود:

• درآمد حاصل از فروش کالا یا ارائه خدمات
• هزینه‌های قابل قبول مالیاتی
• استهلاک دارایی‌ها
• سود یا زیان فعالیت
• معافیت‌های قانونی

پس از بررسی این اطلاعات، درآمد مشمول مالیات مشخص می‌شود و نرخ‌های پلکانی ماده ۱۳۱ قانون مالیات‌های مستقیم بر آن اعمال خواهد شد. به بیان ساده‌تر، هرچه اطلاعات مالی شما دقیق‌تر و اسناد و مدارک کامل‌تر باشد، مالیات بر اساس عملکرد واقعی کسب‌وکار محاسبه می‌شود و احتمال اختلاف با سازمان امور مالیاتی کاهش پیدا می‌کند.

۲. مودیانی که فرم تبصره ماده ۱۰۰ را ارسال می‌کنند

قانون مالیات مشاغل، برای بسیاری از کسب‌وکارهای کوچک، مسیر ساده‌تری را در نظر گرفته است. در صورتی‌که شرایط استفاده از تبصره ماده ۱۰۰ را داشته باشید، دیگر نیازی به ارسال اظهارنامه عملکرد کامل و نگهداری دفاتر قانونی نخواهید داشت.

در این روش، سازمان امور مالیاتی با استفاده از اطلاعاتی مثل موارد زیر مالیات را به صورت مقطوع محاسبه می‌کند:

• سوابق مالیاتی سال‌های گذشته
• میزان فروش و درآمد ثبت‌شده
• اطلاعات دستگاه‌های کارت‌خوان و درگاه‌های پرداخت
• سایر اطلاعات موجود در پایگاه‌های داده مالیاتی

تراکنش‌های ثبت‌شده از طریق دستگاه‌های کارتخوان و درگاه‌های پرداخت، یکی از منابع اطلاعاتی سازمان امور مالیاتی برای بررسی درآمد مودیان است. البته مالیات کارتخوان به‌صورت جداگانه دریافت نمی‌شود و مبلغ واریزی به دستگاه پوز، به‌تنهایی مبنای محاسبه مالیات بر درآمد نیست. این اطلاعات در کنار اسناد و مدارک مالی، اظهارنامه و سایر داده‌های موجود بررسی می‌شود تا درآمد واقعی مودی و مالیات بر درآمد مشاغل به‌درستی تعیین شود.

فرمول محاسبه مالیات بر درآمد مشاغل

اگر بدانید فرمول محاسبه مالیات بر درآمد مشاغل چگونه است، راحت‌تر می‌توانید مبلغ تقریبی مالیات خود را برآورد کنید. بسیاری از صاحبان کسب‌وکار تصور می‌کنند مالیات آن‌ها مستقیماً از کل فروش یا درآمد محاسبه می‌شود؛ در حالی که مبنای محاسبه، سود مشمول مالیات است.

به بیان ساده‌تر، ابتدا درآمد واقعی کسب‌وکار مشخص می‌شود، سپس هزینه‌های قابل قبول و معافیت‌های قانونی از آن کسر خواهد شد و در نهایت نرخ‌های پلکانی ماده ۱۳۱ روی درآمد مشمول مالیات اعمال می‌شود. فرآیند محاسبه مالیات بر درآمد مشاغل را می‌توان در چهار مرحله خلاصه کرد:

مرحله اول: محاسبه درآمد خالص

در اولین گام، درآمد خالص مودی به دست می‌آید.

درآمد خالص مودی = معافیت‌ها – هزینه‌های قابل قبول مالیاتی – کل درآمد حاصل از فروش

هزینه‌های قابل قبول، هزینه‌هایی هستند که طبق قانون برای کسب درآمد پرداخت شده‌اند؛ مانند اجاره محل، حقوق کارکنان، بیمه، استهلاک دارایی‌ها و سایر هزینه‌هایی که شرایط قانونی را داشته باشند.

مرحله دوم: تعیین درآمد مشمول مالیات

پس از کسر هزینه‌ها و معافیت‌ها، مبلغ باقی‌مانده همان درآمد مشمول مالیات است؛ یعنی عددی که مبنای محاسبه مالیات عملکرد مشاغل قرار می‌گیرد. اگر مودی بتواند از معافیت مالیاتی مشاغل موضوع ماده ۱۰۱ استفاده کند، ابتدا این معافیت از درآمد کسر می‌شود و سپس مالیات محاسبه خواهد شد.

مرحله سوم: اعمال ضریب اینتا کد مالیاتی

در برخی از فعالیت‌ها، سازمان امور مالیاتی برای برآورد سود، از ضریب اینتا کد مالیاتی استفاده می‌کند. این ضریب با توجه به نوع فعالیت اقتصادی تعیین شده و به محاسبه سود مشمول مالیات کمک می‌کند. به همین دلیل، ممکن است دو کسب‌وکار با درآمد یکسان به دلیل تفاوت نوع فعالیت، مالیات متفاوتی پرداخت کنند.

سود مشمول مالیات = ضریب اینتا کد مالیاتی * درآمد خالص مودی

مرحله چهارم: اعمال نرخ‌های ماده ۱۳۱

در آخرین مرحله، درآمد مشمول مالیات بر اساس نرخ‌های پلکانی ماده ۱۳۱ قانون مالیات‌های مستقیم محاسبه می‌شود؛ یعنی:

• بخش اول درآمد با نرخ ۱۵ درصد
• بخش دوم با نرخ ۲۰ درصد
• بخش مازاد با نرخ ۲۵ درصد

محاسبه خواهد شد.

محاسبه مالیات بر اساس ماده 131 = اعمال نرخ پلکانی ماده 131 بر طبق حجم فعالیت

چه کسانی مشمول مالیات مشاغل هستند؟

به طور کلی، هر شخص حقیقی که از طریق یک فعالیت اقتصادی، تجاری، تولیدی یا خدماتی درآمد کسب کند، مشمول مالیات اشخاص حقیقی یا همان مالیات بر درآمد مشاغل است. فرقی نمی‌کند صاحب مغازه باشید، خدمات ارائه دهید، به‌صورت اینترنتی فعالیت کنید یا به‌عنوان فریلنسر پروژه انجام دهید؛ در صورتی که از فعالیت خود درآمد داشته باشید، باید تکالیف مالیاتی از جمله ثبت‌نام، نگهداری اسناد، ارسال اظهارنامه و پرداخت مالیات کسب و کار خود را مطابق قانون انجام دهید.

مالیات مشاغل آزاد

اگر به‌صورت مستقل فعالیت تجاری یا حرفه‌ای دارید، درآمد شما مشمول مالیات مشاغل آزاد خواهد بود. میزان مالیات با توجه به درآمد مشمول مالیات و مطابق قوانین مالیاتی تعیین می‌شود. بیشتر صاحبان مشاغل آزاد نیز در گروه سوم گروه‌بندی مشاغل مالیاتی قرار می‌گیرند.

مالیات مشاغل خانگی ۱۴۰۵

صاحبان مشاغل خانگی نیز در صورت کسب درآمد، مشمول مالیات هستند؛ اما اگر درآمد سالانه آن‌ها از سقف معافیت ماده ۱۰۱ قانون مالیات‌های مستقیم کمتر باشد، مالیاتی پرداخت نخواهند کرد. همچنین در صورت داشتن شرایط لازم، می‌توانند از مزایای تبصره ماده ۱۰۰ نیز استفاده کنند تا فرآیند انجام تکالیف مالیاتی برایشان ساده‌تر شود.

مالیات مشاغل خدماتی

اگر در حوزه خدمات مانند مشاوره، درمان، آموزش، تعمیرات، حمل‌ونقل یا خدمات زیبایی فعالیت می‌کنید، درآمد شما مشمول مالیات بر درآمد مشاغل است. کافی است درآمد خود را در موعد مقرر به سازمان امور مالیاتی اظهار کنید تا مالیات بر اساس قوانین و درآمد واقعی شما محاسبه شود.

مالیات مشاغل خودرو

فعالان حوزه حمل‌ونقل و خودرو مانند رانندگان تاکسی، وانت‌بار، کامیون، مینی‌بوس، اتوبوس، کامیونت و همچنین مالکان ماشین‌آلات راه‌سازی و صنعتی نیز مشمول مالیات هستند. مالیات این گروه معمولاً به‌صورت مقطوع و بر اساس ضرایب اعلامی سازمان امور مالیاتی تعیین می‌شود و صاحبان این مشاغل باید اظهارنامه مالیاتی خود را در مهلت قانونی ارسال کنند.

معافیت مالیات بر درآمد مشاغل

برای حمایت از صاحبان مشاغل، هر سال مبلغی به‌عنوان معافیت مالیاتی ماده ۱۰۱ قانون مالیات‌های مستقیم تعیین می‌شود. اگر درآمد مشمول مالیات شما در محدوده این معافیت قرار بگیرد تا سقف تعیین‌ شده، مالیاتی پرداخت نخواهید کرد. معافیت ماده ۱۰۱ در سال ۱۴۰۵ برابر با ۲.۰۰۰.۰۰۰.۰۰۰ ریال است و تنها مازاد بر این مبلغ، مشمول مالیات خواهد بود.

جرائم مالیات مشاغل چیست؟

برای جلوگیری از جرایم مالیاتی بهتر است صاحبان مشاغل، تکالیف قانونی خود را در زمان مقرر انجام دهند. در صورت بی‌توجهی به این تکالیف، قانون مالیات‌های مستقیم مطابق ماده‌های 177 و 190 جریمه‌هایی را در نظر گرفته است که مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌ است از:

• عدم ارسال اظهارنامه مالیاتی در موعد مقرر: صاحبان مشاغل باید حداکثر تا ۴ ماه پس از پایان سال مالی اظهارنامه مالیاتی خود را به سازمان امور مالیاتی ارسال کنند. در غیر این صورت، جریمه‌ای غیر قابل بخشودگی معادل ۱۰ درصد مالیات قطعی برای آن‌ها در نظر گرفته می‌شود.
• تاخیر در پرداخت مالیات: اگر مالیات تعیین‌ شده را در موعد قانونی پرداخت نکنید، به ازای هر ماه تاخیر، ۲.۵ درصد جریمه به مبلغ مالیات شما اضافه خواهد شد.
• عدم ارائه صورت‌های مالی: در مواردی که مودی موظف به ارائه صورت سود و زیان و ترازنامه باشد، عدم ارائه این مدارک می‌تواند جریمه‌ای معادل ۲۰ درصد مالیات به همراه داشته باشد.

پرداخت به موقع مالیات مشاغل با آموزش مالیات

محاسبه و پرداخت مالیات مشاغل فقط یک تکلیف قانونی نیست؛ بلکه مهارتی است که می‌تواند از پرداخت مالیات اضافه، جرائم مالیاتی و اختلاف با سازمان امور مالیاتی جلوگیری کند. بسیاری از صاحبان کسب‌وکار و حتی حسابداران، به دلیل آشنا نبودن با قوانین، معافیت‌ها، هزینه‌های قابل قبول مالیاتی و نحوۀ رسیدگی پرونده‌های مالیاتی، فرصت‌های قانونی برای کاهش مالیات را از دست می‌دهند.

در صورتی‌که می‌خواهید قوانین و راه‌کارهای مالیات بر درآمد مشاغل را به‌صورت کاملاً کاربردی یاد بگیرید و بتوانید پرونده‌های مالیاتی را با اطمینان مدیریت کنید، دوره حسابداری مالیاتی آکادمی مجتبی خسروی می‌تواند مسیر یادگیری شما را کوتاه‌تر کند.

جمع‌بندی

مالیات بر درآمد مشاغل مطابق ماده ۹۳ قانون مالیات‌های مستقیم، به هر نوع فعالیت اقتصادی تعلق می‌گیرد و درصد مالیات آن به صورت نرخ‌های پلکانی ماده 131 و متناسب با درآمد سالانه مشخص می‌شود. به نظر شما، مهم‌ترین عاملی که باعث اختلاف بین درآمد ابرازی مودی و درآمد تشخیصی سازمان امور مالیاتی در مشاغل می‌شود، چیست؟ نظرات و تجربیات خود را در کامنت‌ها با ما به اشتراک بگذارید.

سوالات متداول